نگاهی به نمایش «اوراتوریای اتهام»؛
ما دستورات را اطاعت کردیم
نمایش «اوراتوریای اتهام» به کارگردانی محمودرضا رحیمی، اقتباسی آزاد از نمایشنامهی مستند «بازجویی» اثر پیتر وایس، این روزها روی صحنه است.
سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – رایحه قره؛ نمایش «اوراتوریای اتهام» به کارگردانی محمودرضا رحیمی، اقتباسی آزاد از نمایشنامهی مستند «بازجویی» اثر پیتر وایس، این روزها روی صحنه است. متن اصلیِ وایس بر پایه اسناد دادگاه فرانکفورت نوشته شده؛ دادگاهی که میان سالهای ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۵، حدود بیست سال پس از نورنبرگ، برگزار شد و در آن گروهی از نگهبانان، پزشکان و کارکنان اردوگاه آشویتس، با درجاتی متفاوت از همکاری، به محاکمه کشیده شدند.
محور دفاعیه متهمان نمایش یک جمله است: ما دستورات را اطاعت کردیم. همین جمله، سالها پیشتر، در دادگاه اورشلیم از زبان آدولف آیشمن هم شنیده شده بود؛ کسی که مسئول سازماندهی انتقال میلیونها یهودی به اردوگاههای مرگ بود. هانا آرنت، فیلسوف آلمانی-آمریکایی که آن دادگاه را از نزدیک پی گرفت، بهجای آنکه در آیشمن دنبال انگیزهای شیطانی یا نفرتی عمیق بگردد، به نتیجهای غیرمنتظره رسید: او نه هیولا بود و نه دیوانه، بلکه کارمندی معمولی بود که وظیفهاش را با «کارآمدی» انجام میداد، بیآنکه لحظهای دربارهی معنای آنچه انجام میدهد بیندیشد.