اینگمار برگمان به دادگاه آشویتس رفت؛
روایتی از اجرای تاریخی «استنطاق» پتر وایس
تجدید چاپ نمایشنامهی «استنطاق» نوشتهی پتر وایس با ترجمهی فرامرز بهزاد در انتشارات خوارزمی، بهانهای شد تا به یکی از مهمترین اجراهای تاریخ این اثر بازگردیم؛ اجرایی که اینگمار برگمان در سال ۱۹۶۶ روی صحنه برد و هنوز از آن بهعنوان یکی از درخشانترین نمونههای تئاتر مستند جهان یاد میشود.
سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ «استنطاق» (Die Ermittlung) نوشتهی پتر وایس نمایشنامهای است که در سال ۱۹۶۵ بر پایهی دادگاههای آشویتس فرانکفورت نوشته شد و خیلی زود به یکی از مهمترین متون تئاتر مستند جهان تبدیل شد. اما در میان دهها اجرایی که طی شش دهه از این اثر روی صحنه رفته، اجرای اینگمار برگمان در تئاتر سلطنتی دراماتیک سوئد جایگاهی استثنایی دارد؛ اجرایی که به دلیل نام کارگردان و نگاه متفاوت او به متن وایس، هنوز در تاریخ تئاتر از آن یاد میشود.
جالب آنکه این همکاری از علاقه برگمان به نمایشنامه آغاز نشد. برعکس، او در نخستین مواجهه با «استنطاق» تقریباً از متن بیزار بود. بعدها در گفتوگوهایش اعتراف کرد که هنگام خواندن نمایشنامه احساس کرده با اثری روبهروست که خشونت را به شکلی آزاردهنده پیش چشم مخاطب میگذارد. برای کسی که سالها در آثارش از نمایش مستقیم خشونت پرهیز کرده و بیشتر به زخمهای درونی انسان پرداخته بود، چنین واکنشی چندان عجیب به نظر نمیرسید.