استاد دانشگاه علوم قرآنی آمل گفت: دریافت خمس، نخستین حرکت سیاسی اجتماعی امام جعفر صادق (ع) بود که یکی از تغییرات مهم آن زمان به شمار میرود.
جوان آنلاین: حجت الاسلام ایمان ضرابی به مناسبت سالروز شهادت امام جعفر صادق (ع) اظهار داشت: اولین حرکت سیاسی اجتماعی ائمه (ع) در زمان امام صادق (ع) است و به نظر میرسد عملکرد امام سجاد (ع) و امام باقر (ع) تمهیدی برای حرکت امام صادق (ع) بوده است. در این برهه، تغییرات مهمی واقع میشود که یکی از آنها دریافت خمس بود که آن حضرت شخصا اقدام به این کار کرد و در روایتی امام ششم فرمود «من از ثروتمندان مدینه هستم، ولی خمس را ولو درهم واحدی باشد، اخذ میکنم».
موسس فقه ولایی شیعه
وی افزود: از زمان امام صادق (ع)، نقطه عطفی در تاریخ اسلام پیدا شد. ایشان شأن فقیه را از حد فتوا دادن به حد ولایت بالا برده و فرمودند «انی قد جعلته علیکم حاکماً؛ من این فقیه را بر شما حاکم قرار دادم.» در چنان اوضاع و احوالی که امام صادق (ع) میزیست، قیامهای متعدد و فشارهای فراوانی وجود داشت، لذا حضرت که موسس فقه ولایی بود، خواه ناخواه باید طرحی ارائه میکرد و آن «طرح خودگردانی شیعه» بود که امام (ع)، فقیهان را محور مراجعه شیعیان قرار میداد تا فقه ولایی را پیاده کنند.
ضرابی اضافه کرد: امام صادق در اینجا تصدی مباشر ندارد. یعنی خود حضرت کاری انجام نمیدادند. زیرا تجربه تاریخی این اجازه را نمیداد و لذا از اینجا تبعیت از فقیه به عنوان جانشین امام به وجود آمد و روایات عمر بن حنظله کاملاً گویای چنین وضعیتی است. هرچند روایت ابوخدیجه در خصوص قضاوت است، اما با در نظر گرفتن ملازمات عرفی آن که جنبههایی از مقام ولایی را داراست، میتوان جایگاه فقیه را از آن استفاده کرد.
شیعیان تنوری