اقتصاد۲۴- قیمتگذاری بنزین در ایران، همواره فراتر از یک متغیر اقتصادی است و ابعاد سیاسی و اجتماعی مهمی دارد. با این حال، اغلب قریب به اتفاق کارشناسان معتقدند اصلاح قیمت بنزین ناگزیر باید انجام شود.
سیاست قیمتگذاری دولتی در ایران یک چرخه معیوب و تکرارشونده «انجماد و شوک» بوده است. دورههای طولانی تثبیت دستوری قیمت (انجماد) که منجر به انباشت تورم، تعمیق یارانه پنهان و شکاف میان مصرف و تولید شده است. روندی که در مقاطع مختلف، دولتها را ناگزیر به اعمال شوکهای قیمتی ناگهانی برای اصلاحات دیرهنگام کرده است. دادههای مصرف بنزین در ایران نشان میدهد که تقاضای بنزین، با وجود تصور رایج، به قیمت واکنش نشان میدهد، چنانکه پس از اجرای قانون هدفمندی یارانهها در فاصله سالهای ۱۳۸۶ و ۱۳۹۸ با کاهش مصرف مواجه شدیم، اما سیاستگذار همواره از تثبیت دستاوردهای این شوکها از طریق یک مکانیزم تعدیل تدریجی، بازمانده است.
در این گزارش، «اقتصادنیوز» تلاش میکند که با تحلیل دو سناریوی فرضی قیمتگذاری مبتنی بر «تداوم نرخ رشد تدریجی»، نشان دهد که اگر نرخ رشد متوسط قیمت مشاهدهشده در دورههای اصلاحی (۱۳۷۳-۱۳۸۳ یا ۱۳۸۶-۱۳۹۴) پس از آن نیز ادامه مییافت، قیمت بنزین در سال ۱۴۰۵ به سطحی به مراتب واقعیتر میرسید، اما این امر به صورت تدریجی و قابل جذب برای اقتصاد رخ میداد و کشور را از آسیبهای اجتماعی-اقتصادی شوکهای ناگهانی، مصون میداشت.