
مرتضی عبدی دکترای حقوق بینالملل عمومی، رئیس اداره امور بینالملل و رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی حقوق بینالملل در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری میزان قرار داد نوشت:اظهارات اخیر دونالد ترامپ مبنی بر تهدید به نابودی تأسیسات هستهای جمهوری اسلامی ایران در صورت عدم دستیابی به توافق، صرفنظر از ابعاد سیاسی آن، از منظر حقوق بینالملل عمومی، امنیت بینالمللی و حقوق حاکم بر استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، موضوعی بسیار قابل تأمل است. تهدید به توسل به زور علیه زیرساختهای هستهای یک دولت مستقل، نه تنها یک موضع سیاسی، بلکه اقدامی است که باید در پرتو قواعد آمره حقوق بینالملل، منشور ملل متحد و اصول بنیادین نظم حقوقی جهانی مورد ارزیابی قرار گیرد.
بند (۴) ماده (۲) منشور ملل متحد، دولتها را از «تهدید یا توسل به زور» علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی سایر کشورها منع کرده است. این قاعده امروزه از جمله اصول بنیادین و غیرقابل تردید حقوق بینالملل محسوب میشود. دیوان بینالمللی دادگستری نیز در نظریه مشورتی خود درباره مشروعیت تهدید یا استفاده از سلاحهای هستهای تصریح کرده است که هرگاه استفاده از زور برخلاف منشور ملل متحد غیرقانونی باشد، تهدید به استفاده از آن نیز به همان میزان فاقد مشروعیت حقوقی خواهد بود.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران همواره اعلام کرده است که برنامه هستهای آن ماهیتی صلحآمیز دارد و در دورههای مختلف تحت نظارت و راستیآزمایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار گرفته است. صرفنظر از اختلاف دیدگاههای سیاسی موجود، حقوق بینالملل برای همه دولتها حق بهرهمندی از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز را به رسمیت شناخته است؛ حقی که در ماده (۴) معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) نیز مورد تصریح قرار گرفته است.
