اقتصاد۲۴- جهان بهسمت نظمی چندقطبی حرکت میکند؛ نظمی که در آن برتری مطلق آمریکا دیگر تضمینشده نیست و نقش چین بهعنوان یک قدرت جهانی پیوسته در حال افزایش است.
نشریه العربیالجدید در گزارشی پیرامون نقش رقابتهای آمریکا و چین در سرنوشت منطقه خاورمیانه مینویسد: چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری ایران، نفوذی بهمراتب بیشتر از هر کشور دیگری در جهان بر تهران دارد. این واقعیتی است که کاخ سفیدِ ترامپ، همانند دولت پیشین آمریکا، تلاش کرده است تا از آن به این امید به نفع خود استفاده کند که پکن از این نفوذ برای سوق دادن ایران به تغییراتی در سیاست خارجیاش استفاده کند که منافع ملی آمریکا را هم پیش ببرد.
در همین چارچوب، سفر پرریسک دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به پکن در هفته گذشته، جایی که با همتای چینی خود شی جینپینگ دیدار کرد، با انتظارات زیادی همراه بود؛ اما علیرغم تمام تبلیغات و هیاهوی پیرامون این نشست، هیچ پیشرفت اساسی در پرونده ایران حاصل نشده است؛ موضوعی که محدودیت نفوذ آمریکا را آشکار کرد.
گوردون گری، سفیر پیشین آمریکا در تونس، به العربیالجدید گفت: «بهنظر میرسد ترامپ هنگام تصمیمگیری برای جنگ با ایران، رقابت ژئواستراتژیک آمریکا را کاملاً نادیده گرفت؛ زیرا این جنگ، همانطور که قابل پیشبینی بود، موجب کاهش عظیم اندوخته تسلیحاتی آمریکا، تضعیف قابلتوجه اقتصاد این کشور و فرسایش بیشتر جایگاه واشنگتن نزد متحدانش شده است.» او افزود: «چین نیز گویا از توصیهای که به ناپلئون بناپارت نسبت داده میشود پیروی میکند: “هرگز وقتی دشمن در حال نابود کردن خودش است، مزاحمش نشو.”»
علی واین، مشاور ارشد پژوهشی و حمایتی روابط آمریکا و چین در گروه بینالمللی بحران، نیز نکته مشابهی را مطرح کرد. او درباره اینکه نشست اخیر پکن هیچ دستاوردی برای پایان دادن به جنگ آمریکا، اسرائیل و ایران نداشت، توضیح داد: «درحالیکه چین نگران تهدیدها علیه امنیت انرژی خود و روابطش با کشورهای خلیج فارس است، نمیخواهد اینگونه دیده شود که برای پایان دادن به بحرانی که آمریکا ایجاد کرده، بیش از حد تلاش میکند.» واین با اشاره به اینکه این جنگ هدف واشنگتن برای تمرکز دوباره سیاست خارجی آمریکا بر آسیا را تضعیف کرده است، گفت که پیامدهای این جنگ علیه ایران «احتمالاً کشورهای بیشتری، از جمله متحدان و شرکای آمریکا را متقاعد خواهد کرد که باید وابستگی خود به سوختهای فسیلی خاورمیانه را کاهش دهند و روند گذار به انرژی پاک را از طریق افزایش واردات فناوریهای سبز از چین سرعت ببخشند.»
اگرچه بیانیه آمریکا پس از نشست بر توافق درباره آزادی ناوبری در تنگه هرمز و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید داشت، اما خلاصه منتشرشده از سوی چین هیچ اشارهای به ایران نکرد. در عوض، پکن موضع خود را از طریق سخنگوی وزارت خارجه بیان کرد و این ارزیابی را ارائه داد: «ادامه این درگیری هیچ فایدهای ندارد؛ درگیریای که اساساً نباید رخ میداد.» این بیانیه خواستار پایان سریع درگیری، حلوفصل دیپلماتیک پرونده هستهای و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی شد، هرچند مشخص نکرد که پکن چه شرایطی را قابل پذیرش میداند. در مقابل، بیانیه آمریکا اشاره میکند که رئیسجمهور شی مخالفت خود را با «نظامیسازی تنگه و هرگونه تلاش برای دریافت عوارض برای استفاده از آن» اعلام کرده است.