اقتصاد۲۴- بورس تهران پس از یک وقفه بیسابقه ناشی از شرایط جنگی، اینک در وضعیتی قرار گرفته که چهار ریسک کلیدی، چشمانداز کوتاهمدت بازار سرمایه را تحتتاثیر قرار داده است. توقف طولانیمدت معاملات، ابهام در وضعیت عملیاتی شرکتها، افزایش ریسکهای سیاسی و همچنین کاهش محسوس نقدشوندگی، چهار عاملی هستند که به گفته تحلیلگران، فضای تصمیمگیری سرمایهگذاران را بهشدت محدود کرده و بازار را در حصار نااطمینانی قرار دادهاند. این وضعیت موجب شده است تا رفتار فعالان بازار بیش از پیش محتاطانه شود و تمایل به فروش در مقایسه با تقاضا افزایش یابد. کارشناسان معتقدند تا زمانی که این چهار ریسک بهصورت همزمان برطرف یا مدیریت نشوند، امکان بازگشت تعادل پایدار به بورس دشوار خواهد بود. با این حال، برخی تحلیلها همچنان بر این نکته تاکید دارند که در صورت کاهش تنشهای سیاسی و انجام اصلاحات ساختاری، بازار سرمایه در افق میانمدت و بلندمدت ظرفیت جبران این فشارها و بازگشت به مسیر صعودی را خواهد داشت.
در حالی ۴۵ روز از تعطیلی بورس تهران میگذرد که بهگفته بسیاری از کارشناسان، استراتژی معاملهگران به سطح ریسکهای سیاسی و میزان پایداری شرایط فعلی گره خورده است. از اینرو رفتار سرمایهگذاران بهطور مستقیم از سیگنالهای بیرونی تاثیر میپذیرد. هنوز مشخص نیست بورس تهران چه زمانی معاملات خود را آغاز خواهد کرد. اما با توجه به روند دادوستدهای صندوقها از ابتدای جنگ، میتوان دریافت که سرمایهگذاران رویکردی محتاطانه را همچنان در پیش بگیرند و با احتیاط بیشتری به مدیریت داراییهای خود بپردازند. در طول مدت تعطیلی بازار سهام، صندوقهای سرمایهگذاری بهویژه صندوقهای درآمد ثابت فعال بودند و نوسانات قابلتوجهی را تجربه کردند. این نوسانات، در کنار ورود قابلتوجه پول حقیقی به صندوقهای کمریسک در روز پایانی هفته گذشته و همزمان با اعلام آتشبس، حاکی از تغییر اولویت سرمایهگذاران به سمت حفظ سرمایه و کاهش ریسک است. اما پرسش مهمی که مطرح میشود این است که در روزهای آینده سرمایهگذاران چه مسیری را در پیش خواهند گرفت؟ کارشناسان سناریوهای مختلفی را مطرح میکنند. به باور آنها تا قبل از انجام مذاکره، احتمال غلبه رویکرد محتاطانه بسیار بالاست. بسیاری از سرمایهگذاران ممکن است در نخستین فرصت اقدام به تعدیل پرتفوی یا حتی خروج موقت از بازار کنند. این موضوع میتواند فشار فروش را در ابتدای معاملات افزایش دهد، بنابراین ممکن است برخلاف تصورات، صندوقهای درآمد ثابت نیز خروج پول را تجربه کنند. اما در مقابل، بخشی از فعالان حرفهایتر بازار، وضعیت کنونی را مثبت ارزیابی خواهند کرد. به این ترتیب، میتوان انتظار داشت، برخی افراد نیز دارایی خود را وارد صندوقها کنند و شاهد نوسانات شدید و رفتوبرگشتی در بازار باشیم.
روشن است که تداوم ورود پول به صندوقهای درآمد ثابت طی هفتههای گذشته را باید بهعنوان یک سیگنال مهم در نظر گرفت. این روند نشان میدهد، در شرایط فعلی، اولویت بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاران، حفظ اصل سرمایه و کسب بازدهی کمریسک است. کارشناسان معتقدند؛ تا زمانی که چشمانداز متغیرهای اثرگذار روشن نشود و نشانههایی از پایداری آتشبس دیده شود، رفتار محتاطانه سرمایهگذاران ادامه خواهد یافت. حتی در صورت بازگشایی بازار سهام نیز انتظار میرود معاملات این بازار در کوتاهمدت با نوسانات بالا و رفتارهای هیجانی همراه باشد. شکاف قیمتی ایجادشده در دوره تعطیلی، در کنار انتظارات متفاوت از آینده، زمینهساز حرکات تند قیمتی خواهد بود. اما در عین حال، افق میانمدت بازار به تحولات سیاسی وابسته است. در صورتی که آتشبس تداوم یابد و سطح تنشها کاهش پیدا کند، بهتدریج میتوان شاهد بازگشت اعتماد و حرکت سرمایههای خرد از صندوقهای درآمد ثابت به سمت بازار سهام بود. در غیر این صورت، سناریوی غالب میتواند تداوم رکود، احتیاط و ماندگاری سرمایهها دربازارهای کمریسک باشد. بر این اساس، رفتار سهامداران در مقطع کنونی را میتوان ترکیبی از احتیاط، واکنشهای هیجانی و در عین حال فرصتجویی دانست؛ الگویی که تا روشنتر شدن چشمانداز سیاسی، همچنان بر معاملات بازار سایه خواهد انداخت.