بارشهای اخیر، سطح آب دریاچه ارومیه را ۴۰ سانتیمتر بالا آورده است، اما با توجه به تراکم نمک، هنوز برای احیا کافی نیست
جوان آنلاین: دریاچه ارومیه به عنوان بزرگترین دریاچه ایران پس از بارشهای پاییزی و زمستانی، شاهد افزایش مقطعی سطح آب است. این افزایش با وجود امید به احیای طولانیمدت، بیشتر نمایانگر تغییرات فصلی بوده و نمیتواند به عنوان نشانه احیای کامل دریاچه تلقی شود. کارشناسان معتقدند این بالا آمدن سطح ۴۰سانتیمتری آب، با توجه به خشکی مداوم و تراکم نمک در بستر دریاچه، کافی نیست و هشدار میدهند بدون اجرای برنامههای ساختاری و افزایش تأمین آب، دریاچه مجدداً در معرض خشکی قرار خواهد گرفت. ضمن اینکه تمرکز اصلی باید روی ۸۰ هزار حلقه چاه بهخصوص چاههای غیرمجاز باشد، زیرا اگر آبهای زیرزمینی همچنان تخلیه شوند، دریاچه از زیر زمین تخلیه خواهد شد.
دریاچه ارومیه، بزرگترین دریاچه داخلی ایران و یکی از مهمترین زیستبومهای آبی کشور، در دهههای اخیر شاهد تخریب گستردهای بوده است. از مساحت ۶ هزار کیلومتر مربعی آن در سال ۱۳۷۷ تا سال ۱۴۰۱، حدود ۹۵ درصدش خشک شد. این دریاچه که اهمیت ویژهای در بحث زیستمحیطی و فرهنگی منطقه دارد، اکنون به یک دشت نمکی تبدیل شده است، اما در آستانه عبور از نیمه زمستان سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۴، دریاچه ارومیه شاهد افزایش مقطعی سطح آب شد. این افزایش، نتیجه بارشهای پاییزی و زمستانی بوده و حالا همه چشم دوختهاند تا ببینند آیا این تغییرات میتوانند نوید احیای کامل دریاچه را بدهند!
مرهمی موقت بر زخم عمیق
برخلاف افزایشهای مقطعی سطح آب، چالش اساسی دریاچه ارومیه در لایههای زیرین آن نهفته است. لایههای نمکی که ۹۹ درصد از پهنه آبی سابق را پوشاندهاند، نشاندهنده تراکم شدید نمک در بستر دریاچه است. این نمک، نتیجه تبخیر شدید آب و افزایش شوری فراتر از ۴۰۰واحد PSU است. گزارشهای تحلیلی حاکی از آن است که حجم عظیمی از نمک در بستر دریاچه رسوب کرده که این امر، کف دریاچه را بالا آورده و تبخیر را به شدت افزایش داده است. هم اکنون اقداماتی همچون انتقال پساب تصفیهشده و برنامه انتقال آب از سد کانیسیب در جریان است، اما این حجم محدود آب در برابر وسعت دریاچه و نمک انباشته شده، تنها میتواند مرهمی موقت بر زخم عمیق آن باشد، نه درمانی قطعی برای بازگشت به دوران شکوه گذشته.