اقتصاد دریا با توسعه تجارت، گردشگری و زیرساختهای بندری جنوب ایران را به پیشرفت، امنیت اقتصادی و قدرت منطقهای رساند
جوان آنلاین: اگر تا دیروز سواحل جنوبی ایران از بوشهر تا هرمزگان، فقط نوارهایی آبی در حاشیه جغرافیا بودند، اما امروز این سواحل به تدریج به کانونهای راهبردی اقتصاد ملی بدل شدهاند. اگر در سال ۱۳۵۷، بنادر جنوبی کشور عمدتاً متکی بر لنجهای چوبی، اسکلههای محدود و تجارتهای خرد بودند، در سال ۱۴۰۴ با شبکهای از بنادر اقیانوسی، پایانههای کانتینری، صنایع دریامحور، شیلات پیشرفته و گردشگری دریایی مواجهیم که نقش مستقیم در امنیت اقتصادی، اشتغالزایی و اتصال ایران به زنجیره تجارت منطقهای و جهانی ایفا میکنند. استانهای هرمزگان و بوشهر بهعنوان پیشانی اقتصاد دریا، در چهار دهه گذشته مسیری پرشتاب، از اقتصاد سنتی ساحلی به سمت اقتصاد لجستیکی، انرژیمحور و گردشگری دریایی را پیمودهاند. توسعه بنادر شهید رجایی، بوشهر، عسلویه، لنگه و قشم، افزایش ظرفیت تخلیه و بارگیری، شکلگیری صنایع شیلاتی و آبزیپروری و سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری ساحلی نشان میدهد دریا دیگر یک ظرفیت بالقوه نیست، بلکه پیشران بالفعل توسعه ایران است.
در سال ۱۳۵۷، مجموع ظرفیت بنادر جنوبی ایران محدود، پراکنده و عمدتاً وابسته به تجارت سنتی بود. بنادر بوشهر و بندرعباس اگرچه نقش تاریخی در مبادلات منطقهای داشتند، اما از نظر تجهیزات، عمق اسکلهها و اتصال لجستیکی، فاصله معناداری با استانداردهای جهانی داشتند، اما حالا و بعد از گذشت دههها این تصاویر بهکلی دگرگون شدهاند. بندر شهیدرجایی به عنوان بزرگترین بندر تجاری کشور، سهم غالبی از تجارت کانتینری ایران را در اختیار دارد و به یکی از گلوگاههای راهبردی زنجیره تأمین منطقه تبدیل شده است. بنادر بوشهر، لنگه، قشم، جاسک و عسلویه نیز با توسعه اسکلهها، پایانههای چندمنظوره و زیرساختهای لجستیکی، از بنادر محلی به گرههای ملی و منطقهای تجارت دریایی ارتقا یافتهاند. این تحول، نهتنها ظرفیت واردات و صادرات را افزایش داده، بلکه هزینه لجستیک، زمان ترانزیت و وابستگی به مسیرهای پرریسک زمینی را کاهش داده است؛ موضوعی که در شرایط تحریم، اهمیتی مضاعف یافته است.
تجارت دریایی؛ ستون تابآوری اقتصادی
در دهههای ابتدایی پس از انقلاب، تجارت دریایی ایران بیشتر متکی بر صادرات خام و واردات کالاهای اساسی بود، اما چند سالی میشود که بنادر جنوب به بستر تنوعبخشی به تجارت خارجی تبدیل شدهاند. امروز، صادرات محصولات پتروشیمی، معدنی، شیلاتی و حتی خدمات فنی- مهندسی از طریق بنادر هرمزگان و بوشهر انجام میشود. اقتصاد دریا به ایران این امکان را داده است که با کاهش خامفروشی، سهم بیشتری از زنجیره ارزش را در داخل کشور حفظ کند.