آینده برق ایران زیر آفتاب قرار دارد و استانهای مرکزی پروژههای گستردهای برای بهرهمندی از انرژیهای پاک دارند
سمانه محمدی – جوان آنلاین: افزایش زودهنگام دما در استانهای مرکزی و جنوبی کشور از ابتدای خرداد، زنگ هشدار تازهای برای مدیریت مصرف انرژی به صدا درآورده است. در یزد، کرمان، خراسان جنوبی و سیستانوبلوچستان، شدت گرما نهتنها فشار بر شبکه برق را بالا برده، بلکه مصرف آب را نیز بهدلیل افزایش نیاز خانگی، کشاورزی و سرمایشی بیشتر کرده است. در چنین شرایطی، کارشناسان معتقدند انرژی خورشیدی و بادی میتواند بخش مهمی از کمبود برق را در این مناطق جبران کند؛ بهویژه در استانهایی که از تابش گسترده خورشید و اقلیم مناسب برای تولید برق پاک برخوردارند. با این حال، پیش از توسعه گسترده نیروگاههای جدید، این استانها باید بهطور جدی بر صرفهجویی کامل در مصرف برق و آب، اصلاح الگوی مصرف و استفاده از ظرفیت ساختمانهای اداری، آموزشی و مسکونی برای نصب پنلهای خورشیدی متمرکز شوند؛ مسیری که میتواند استانهای مرکزی و جنوبی کشور را به کانون تولید انرژی پاک کشور تبدیل کند.
تابستان هنوز بهطور رسمی آغاز نشده، اما بسیاری از استانهای مرکزی و جنوبی ایران از هماکنون زیر سایه گرمای شدید قرار گرفتهاند. افزایش دمای هوا در خردادماه، در حالی یک پدیده اقلیمی متصور میشود که مستقیماً به یک مسئله اقتصادی و زیرساختی تبدیل شده است. هر درجه افزایش دما، تقاضا برای استفاده از کولر، چیلر، پمپهای آب و سامانههای سرمایشی را بالا میبرد و این، یعنی فشار بیشتر بر شبکه برق، افت پایداری تأمین انرژی و در برخی مناطق، افزایش احتمال خاموشی یا محدودیت بار. در استانهایی مانند یزد و کرمان که اقلیم گرم و خشک دارند، گرمای زودهنگام بهویژه در شهرها و مناطق روستایی، هم مصرف برق را بالا میبرد و هم نیاز به آب را بیشتر میکند. این وضعیت در خراسان جنوبی و سیستانوبلوچستان نیز با شدت متفاوت، اما اثر مشابه دیده میشود. در چنین شرایطی، خانوارها، ادارات، مراکز درمانی و بخش کشاورزی همزمان به انرژی بیشتری نیاز پیدا میکنند. نتیجه آن است در روزهایی که دما رو به افزایش میرود، شبکه برق ملی با یک تقاضای مضاعف مواجه میشود؛ تقاضایی که اگر از پیش برای آن برنامهریزی نشده باشد، به چالش جدی تبدیل خواهد شد.
اهمیت انرژی پاک در استانهای خشک
ایران از نظر منابع خورشیدی، یکی از کشورهای ممتاز منطقه است و استانهای مرکزی و شرقی و جنوبی آن بیشترین بهره را از این مزیت طبیعی میبرند. یزد و کرمان در کنار خراسان جنوبی و سیستانوبلوچستان بهواسطه تعداد بالای روزهای آفتابی، تابش مؤثر خورشید و زمینهای وسیع و بعضاً کمتراکم، از بهترین نقاط کشور برای تولید برق خورشیدی بهشمار میروند. این مزیت طبیعی، در شرایطی که مصرف برق در تابستان به اوج میرسد، اهمیت دوچندان پیدا میکند. انرژی خورشیدی در این استانها فقط یک گزینه مکمل نیست، بلکه بخشی از راهحل ساختاری برای عبور از بحران تقاضای برق است. از سوی دیگر، در برخی نواحی بادخیز سیستانوبلوچستان و بخشهایی از شرق کشور، انرژی بادی نیز میتواند در کنار خورشید وارد سبد تولید شود و تنوع منابع را افزایش دهد. ترکیب این دو منبع، یعنی خورشید و باد، بهویژه برای مناطقی که با گرمای شدید، کمآبی و رشد مصرف روبهرو هستند، یک مزیت راهبردی محسوب میشود. کارشناسان انرژی میگویند، این استانها باید ابتدا به سمت کاهش مصرف و مدیریت هوشمند انرژی بروند، زیرا هر واحد برق صرفهجوییشده، بهمعنای کاهش فشار بر شبکه و آزاد شدن ظرفیت برای توسعه پایدارتر است. صرفهجویی در مصرف آب نیز در همین چارچوب اهمیت دارد، چون تولید برق در بسیاری از روشهای متعارف، خود به مصرف آب وابسته است و این مسئله در مناطق کمآب میتواند بحران را تشدید کند.