از اولینباری که خبر حذف کنکور را شنیدم، نزدیک به ۲۰ سال میگذرد، اما نهتنها کنکور حذف نشد، بلکه سه کنکور دیگر هم به عنوان امتحانات نهایی اضافه شد! این موضوع، باعث تعدد کتابها شده و ذهن دانشآموز را در بمباران درسی خسته میکند
جوان آنلاین: شاید کمتر کسی بداند هزینه خستگی دانشآموزان از دور زدن لابهلای کتب کمک درسی در همین سال گذشته چیزی حدود ۲ هزارو ۵۰۰ میلیارد تومان برای ناشران بودهاست! ناشرانی که به نظر نمیرسد دغدغهای برای آموزش و پرورش محصلان داشتهباشند و تنها گردش مالی حاصل از کتب کمک درسی را میخواهند. با دانستن این مطلب اولین سؤالی که به ذهن میرسد، این است اگر قرار باشد دانشآموزان به واسطه کتب کمک درسی آموزش ببینند چه نیازی به کتب درسی یا اصلاً رفتن به مدرسه است؟ آیا تحصیل به صورت غیرحضوری هزینه کمتری در بر نخواهد داشت؟ شیوه آموزش این روزها به طور کلی تغییر کردهاست و از هیچ شکل و شمایل واحدی برخوردار نیست. هر مدرسه یا هر معلم بنابر سلیقه شخصی خود کتابهای مختلفی را به شاگردانش معرفی میکند، اما نه صرفاً برای افزایش دانش آنها بلکه با تأکید بر این مهم که عدمدستیابی به این کتب آنها را از رسیدن به نمرات عالی در امتحانات نهایی دور خواهد کرد. تا دیروز بحث سر مافیای کنکور بود، مافیایی که به واسطه گردش مالی هنگفت، از برگزاری کلاسهای کنکور با عناوین مختلف به یک غول در آموزش کشور تبدیل شدهبودند، اما امروز موفقیت این غول بیشاخ و دم باعث شده شاهد مافیای دیگری باشیم. اینبار، اما از سطح پایینتر! از مدارس و کلاسهای درس. مافیایی که رسماً کتب درسی را دور میزند و ظاهراً گویا آموزش و پرورش هم زورش به مهار آنها نمیرسد. در همین رابطه «جوان» با محمدرضا نیکنژاد، کارشناس آموزش گفتگو کردهاست.
کتب کمک درسی به بلای جان دانشآموزان تبدیل شدهاست. به نظر شما چرا روز به روز تعداد کمکدرسیها بیشتر شده و کار به جایی رسیده که امروز برخی از دانشآموزان بیش از دو برابر کتب درسی خود کتاب کمک درسی دارند؟
مافیای کتب کمک درسی از لحاظ مالی و جایگاه اجتماعی و سیاسی به قدری قدرتمند شده که حتی پیش مراجع میرود و توصیههایی میگیرد که مثلاً مشق شب حذف نشود! موضوعی که چند سال پیش خبر آن منتشر و مفصلاً دربارهاش بحث شد. آنها به دنبال تثبیت مشق شب در دوره دبستان هستند، چراکه به واسطه آن بازار فروش کتب کمک درسی داغ میشود و آنها سود هنگفتی میبرند. این مافیا از نقاط ضعف فرهنگی به نفع خودش استفاده میکند و البته فضای سوءاستفاده هم برای آنها مهیاست. طبق شنیدهها مافیای کمک درسی از تغییرات کتب درسی خیلی زود مطلع میشوند، یعنی زودتر از آنکه کتب درسی وارد بازار شود و به دست دانشآموزان و خانوادهها برسد! شاید گمان کنید که این شنیدهها یک شایعه است، اما وقتی همزمان با ورود کتب درسی به بازار که تغییراتی هم داشتهاست، کتب کمک درسی متناسب با آن منتشر و ارائه میشود، بنابراین این فرضیه پیش میآید که مافیای کتب کمک درسی، ارتباطاتی در ساختارهای آموزشی دارند و در جریان تغییرات کتب درسی هستند. این مافیا حریف همه شدهاست!
اگر کتب درسی ما کافی است پس چه نیاز به کمک درسیهاست؟
پاسخ به این پرسش مهم همه چیز را روشن میکند، اینکه آیا کتب درسی ما مشکل دارد یا نه. اگر مشکل دارد، پس وظیفه مهم وزارتخانه آموزش و پرورش و بخش تهیه و تدوین کتب است که این اشکالات را خیلی فوری رفع و رجوع کند تا دیگر نیازی به کمک درسیها نباشد، اما اگر کتب درسی هیچ ایرادی ندارد و جامع و کامل است و همه چیز را در خود دارد، پس اصلاً کتب کمک درسی در مدارس به چه کاری میآید؟ وقتی که کتب درسی مشکلی ندارند و بر اساس استانداردهای تعریف شده، تألیف، تبیین و بررسی شدهباشند؟! هنگام پاسخ به این سؤال، میتوان اینطور نتیجه گرفت که حضور مافیای قدرتمند کمک درسی بر عرصه آموزش حتی اجازه بهتر شدن محتوای کتب درسی را نمیدهد، اگر هم کتب درسی برای دانشآموزان کافی است، پس این مافیا توانسته به مدارس نفوذ کند و بار اضافهای بر دوش دانشآموزان بیندازد، که این هم جای تأمل دارد!
گاهی شاهد آن هستیم که مدارس به والدین میگویند کتب کمک درسی به بچهها کمک میکند تا در امتحانات نهایی و آن سؤالاتی که مفهومی طراحی شده موفق عمل کنند. چنین حرفهایی این ذهنیت را ایجاد میکند که مافیای کمک درسی حتی در طرح سؤالات امتحان نهایی هم نفوذ کردهاست. نظر شما در این رابطه چیست؟
متأسفانه تبلیغات کمک درسیها به همین شکل انجام میشود که شما اشاره کردید. آنها مدام القا میکنند تمام نکاتی که در آزمونهای نهایی و کنکور میآید در کتب درسی نیست و خطاب به دانشآموزان میگویند اگر قصد موفقیت در امتحانات نهایی و کنکور را دارند و میخواهند نمرات قابل قبولی بگیرند، حتماً باید از کتب مکمل استفاده کنند. البته که حرفشان هم بیراه نیست! چون آنها به واسطه نفوذ خود از چیزهایی خبر دارند که والدین و معلمان نمیدانند! همان نفوذ و قدرتی که در جهت درآمد بیشتر و کلانتر از آن استفاده میکنند.