رضوان حکیمزاده: با نفوذ تفکر کنکوری که حتی به مقاطع ابتدایی هم رسیدهاست مهارتهای زندگی، تربیت اخلاقی و تربیت اجتماعی دانشآموزان در حاشیه قرار گرفته است
جوان آنلاین: نسل جدید با ویژگیها و نیازهایی تازه به دنیای آموزش پا گذاشته است. این نسل به دنبال پاسخهای ملموستر و کاربردیتر از نظام آموزشی است؛ انتظاراتی که فراتر از چارچوبهای سنتی و قالبهای محدودکننده آموزش شکل گرفته و نیازمند تحولاتی اساسی در رویکردهای آموزشی است. دانشآموزان امروزی، برخلاف گذشته، کمتر به روشهای آمرانه و غیرمشارکتی توجه میکنند و بیشتر از هر زمانی به دلیلها و چراییها اهمیت میدهند. آنها در جستوجوی آموزشهایی هستند که نهتنها نیازهای علمیشان را برآورده کند، بلکه به آنها مهارتهای زندگی را بیاموزد و راهحلهایی برای چالشهای واقعی زندگی ارائه دهد. چنین انتظاراتی از نظام آموزشی، معلمان، مدیران و سیاستگذاران این عرصه را ملزم میکند تا با تغییر نگرشها و روشها، به نیازهای این نسل پاسخ دهند. رضوان حکیمزاده، معاون ابتدایی آموزشوپرورش، در گفتوگویی تفصیلی با «جوان» نگاهی دقیق و همهجانبه به ویژگیهای نسل جدید، برنامههای تحولی وزارتخانه و چالشهای پیش روی آموزش ابتدایی پرداخته است. او بر این باور است که نظام آموزشی، برای سازگاری با نیازهای این نسل، نیازمند تحولی عمیق در ساختار، محتوا و رویکردهای خود است. این گفتوگو نشان میدهد وزارت آموزش و پرورش تلاش میکند از طریق اجرای برنامههای نوین، همگام با تغییرات اجتماعی و فرهنگی، مسیر تازهای برای تربیت نسل آینده ایجاد کند، اما موانعی بر سر راهش وجود دارد.
نسل جدید با نیازهای جدید مواجه است. آیا معاونت ابتدایی برنامههایی برای پاسخ به این نیازها دارد؟
نسل جدید، همانطور که اشاره کردید، با نیازهایی روبهرو است که کاملاً متفاوت از گذشته هستند. توجه به این تفاوتها و پاسخ به نیازهای امروز دانشآموزان، یکی از موضوعات محوری است که در وزارت آموزش و پرورش به آن پرداختهایم. برای این منظور، چند اقدام کلیدی در دستور کار قرار گرفتهاست. اجازه بدهید ابتدا به یکی از تأکیدات رئیسجمهور محترم در جلسات کارگروه تخصصی وزارت اشاره کنم.
آقای رئیسجمهور دو اولویت اصلی را برای آموزش و پرورش مطرح کردهاند. نخست، «نهضت محرومیتزدایی آموزشی» که بر رفع محرومیتهای آموزشی در مناطق کمتر برخوردار متمرکز است. دوم، «تحول در روشهای یادگیری و محیطهای آموزشی» که به نیازهای نسل جدید توجه دارد. بر اساس همین دستورالعمل، قرار بر این است که مدارس ما، بیشتر از گذشته، بر آموزشهای مفید و کاربردی تمرکز کنند؛ یعنی آموزشهایی که مستقیماً در زندگی عملی دانشآموزان نقش داشته باشند و بتوانند مهارتهای روزمره و آیندهنگرانه آنها را تقویت کنند.
معاونت آموزش ابتدایی، در راستای این اهداف، برنامههایی را تدوین کردهاست. برنامههای ما در سه محور اصلی قرار دارند: اول «روشهای تدریس فعال»؛ رویکردهایی که هدف آنها تشویق دانشآموزان به مشارکت گروهی و یادگیری تعاملی است. دوم، «ایجاد محیطی مثبت برای یادگیری»؛ فضایی که هم ایمنی عاطفی و هم انگیزه لازم را برای پیشرفت در دانشآموزان ایجاد کند و سوم «استفاده از فناوریهای نوین»؛ یعنی بهرهگیری از ابزارهای دیجیتال و فناوریهای مدرن برای بهبود کیفیت و جذابیت آموزش.
این محورها با هدف توانمندسازی معلمان و مدیرانی که در مدارس ما فعالیت دارند، طراحی شده. ما معلمان را تشویق میکنیم تا در اجتماعات یادگیری شرکت کنند و از تبادل تجربیات خود برای بهبود روشهای آموزشی بهره بگیرند.
نکته مهم دیگری که باید به آن اشاره کنم، تغییر در برنامههای درسی است. ما در وزارت آموزش و پرورش به این نتیجه رسیدهایم که باید مهارتهای زندگی را در دل برنامههای درسی تلفیق کنیم. سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی الگویی برای این هدف تدوین کرده، این الگو در جلسات کارشناسی متعددی مورد بررسی قرار گرفته و اکنون در مرحله نهاییسازی است. امیدواریم که این برنامه بتواند به دانشآموزان کمک کند تا مهارتهایی همچون مدیریت زمان، حل مسئله، تصمیمگیری و ارتباط مؤثر را به خوبی یاد بگیرند.
آیا تغییر در برنامههای درسی برای تقویت مهارتهای زندگی میتواند تحولی در نظام آموزشی ایجاد کند؟