دو هزار هکتار زمین، ۴۰۰ هزار اصله نهال و نزدیک به ۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری؛ دشت زیدون پلدشت منطقه آزاد ماکو دیگر فقط یک پروژه کشاورزی نیست. اینجا میتواند نقطه آغاز یک الگوی تازه باشد؛ جایی که کشاورزی مدرن، اشتغال، سرمایهگذاری و گردشگری در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
«مهدی دستگردی»، -معاون اقتصادی و سرمایهگذاری سازمان منطقه آزاد ماکو-، با اشاره به روند اجرای این مجتمع باغی میگوید حدود ۳۰۰ هزار اصله نهال پسته و ۱۰۰ هزار اصله نهال گردو در این مجموعه کشت شده و تاکنون برای حدود ۸۰۰ تن اشتغال ایجاد شده است. به گفته او، نخستین برداشت آزمایشی محصول امسال انجام میشود و با توجه به سن نهالها، باغ از حدود سال هفتم به باردهی کامل خواهد رسید.
«دستگردی» تأکید دارد که شکلگیری این مجموعه حاصل آمادهسازی ساده زمین نبوده است. پیش از اجرای طرح، مطالعات فیزیکی و شیمیایی خاک انجام و عملیات گسترده خاکبرداری، سرند و اصلاح بافت خاک صورت گرفته تا اراضیای که پیشتر به دلیل شرایط زمین و ایجاد طوفان و ریزگرد، تهدیدی برای منطقه محسوب میشدند، به یک ظرفیت اقتصادی و کشاورزی تبدیل شوند.
آب مورد نیاز باغ نیز از رودخانه ارس و از طریق دو ایستگاه پمپاژ و خطوط انتقال آب تحت فشار تأمین میشود؛ موضوعی که به گفته دستگردی، بخشی از زیرساختهای لازم برای توسعه پایدار این مجموعه را فراهم کرده است.
«حسین گروسی»، -مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ماکو- نیز با اشاره به پشتوانه علمی این طرح میگوید برای احداث باغ، مشاوران خارجی به منطقه دعوت شدند و مطالعات خاک برای مدت طولانی انجام شد. به گفته او، نتیجه این مطالعات، شکلگیری یکی از بزرگترین باغهای مدرن پسته و گردوی غرب آسیاست؛ مجموعهای که قرار است تنها به تولید محصول محدود نماند.
*از همینجا، قصه گردشگری زیدون آغاز میشود
دستگردی میگوید در چشمانداز این مجموعه، بومگردی، هتلینگ، استقرار گردشگران و حتی ایجاد پد هلیکوپتر پیشبینی شده است. گروسی نیز از ایدههایی فراتر از اقامت سخن میگوید؛ از ایجاد فضایی برای حضور خانوادهها و رهاسازی آهو و گوزن در بخشهایی از مجموعه تا امکان جذب گردشگران خارجی. به گفته او، حتی موضوع استفاده از ظرفیت فرودگاه بینالمللی منطقه برای ورود گردشگران خارجی نیز مطرح بوده، هرچند تاکنون این ایده به مرحله اجرا نرسیده است.
این ایدهها اگر درست طراحی شوند، میتوانند «زیدون» را از یک باغ تولیدی به یک مقصد گردشگری کشاورزی تبدیل کنند؛ جایی که گردشگر فقط تماشاگر نباشد، بلکه در فصل برداشت میان درختان قدم بزند، محصول تازه را تجربه کند، با کشاورزی مدرن آشنا شود و طبیعت منطقه را از نزدیک لمس کند.
اما در این مسیر یک نکته مهم نباید فراموش شود: ساخت اقامتگاه بهتنهایی گردشگری ایجاد نمیکند.
اگر قرار است برای زیدون اقامتگاه ساخته شود، این فضاها باید متناسب با شرایط اکولوژیکی، اقلیم و فرهنگ بومی منطقه طراحی شوند؛ نه مجموعههایی که صرفاً چند اتاق برای اقامت ایجاد کنند. اکوکمپ، اقامتگاههای سازگار با طبیعت، فضاهای بومگردی و معماری متناسب با هویت محلی میتوانند بخشی از همان تجربهای باشند که گردشگر برای آن به زیدون سفر میکند.
حتی ایده حضور حیاتوحش نیز نیازمند مطالعه محیطزیستی دقیق است تا گردشگری در کنار طبیعت شکل بگیرد، نه به قیمت آسیب به آن.
زیدون امروز یک سرمایه بزرگ کشاورزی در اختیار دارد؛ اما فرصت بزرگتر شاید ساختن روایتی باشد که این باغ را برای گردشگر جذاب کند. اگر کشاورزی مدرن، طبیعت، اقامت، حیاتوحش، غذا، فرهنگ محلی و تجربه برداشت محصول در کنار هم قرار گیرند، این مجموعه میتواند فراتر از تولید پسته و گردو عمل کند.
در آن صورت، ۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری فقط محصول برداشت نخواهد کرد؛ میتواند مقصد، اشتغال و تجربه گردشگری خلق کند.
شاید روزی مسافر برای دیدن یک بنای تاریخی راهی منطقه نشود؛ شاید مقصدش باغی باشد در کنار ارس، میان ردیفهای پسته و گردو؛ جایی که درختان فقط محصول نمیدهند، بلکه خودشان بخشی از قصه سفرند.