با بسته شدن کمربند شهری در دهه ۱۳۸۰ و اضافه نشدن حتی یک متر به حریم شهری، شهرهای کشور متراکم شدند. از آن پس رفتهرفته مسکن تبدیل به کالایی سرمایهای در کشور شد
جوان آنلاین: دولت چهاردهم در حالی کارش را آغاز میکند که مسئله «مسکن» و پرونده «نهضت ملی مسکن» روی میز رئیسجمهور باز است. کارشناسان برای برونرفت از شرایط فعلی مسکن پیشنهادات مختلفی را به مسعود پزشکیان ارائه دادند. درمیان نام این کارشناسان، اسامی اشخاصی دیده میشود که در سالهای نهچندان دور مسئولیتهای مهمی را برعهده داشتند و امروز همان طرحهای زمان مسئولیت خود را مجدد به رئیسجمهور پیشنهاد میکنند؛ طرحی که بیش از همه صدایش بلند شد و البته جدید هم نیست، طرح «ساخت خانههای با متراژ کم» بود. کارشناسان حوزه مسکن معتقدند کوچکسازی مسکن در کشوری به پهناوری ایران، اصلاً منطقی نیست، چراکه نتیجه مستقیم کوچکسازی، افزایش سوداگری در بازار مسکن، نجومیشدن قیمت مسکن و کاهش کیفیت زیست شهری است.
ایران هجدهمین کشور پهناور جهان است. آمایش سرزمینی نشان میدهد فقط یک درصد از سکونتگاههای کشور برای اسکان و ساخت خانه استفاده شده است، درحالیکه بر اساس سند آمایش سرزمینی، ۱۵ درصد زمینهای کشور قابلیت اسکان دارد، بنابراین سؤال مهمی که مطرح میشود این است که خانههای کممتراژ قرار است کجا ساخته شود و بنا بر نیاز مردم کدام شهر و روستا این طرح پیشنهاد شده است؟ اگر در کلانشهرهاست که تبعاتی، چون گرانی بیشتر مسکن به دنبال دارد و در شهرستانها نیز با توجه به عدم محدودیت عرضه زمین کوچکسازی جز کاهش کیفیت زیست شهریشان آورده دیگری ندارد.
«مسکن پاک»، آغاز راه کوچکسازی
«کوچکسازی» با نام عباس آخوندی، وزیر مسکن و شهرسازی دولت سازندگی گره خورده است. او در دهه ۱۳۷۰ با طرح پروژه «مسکن پاک» کلید ساخت خانههای بامتراژ کم را در ایران زد. «مسکن پاک» به معنای پسانداز، انبوهسازی و کوچکسازی بود. شروع روند کوچک کردن خانهها از آن زمان بود و در دورههای مختلف و به بهانههای گوناگون مجدد این طرح بیان شد. یکی از دلایل طرح مسکن کوچکمتراژ، تورم مسکن و فاصله مردم با خرید خانه است. مدافعان این طرح میگویند، چون حدود ۷۰ درصد سبد هزینههای خانوار به مسکن تعلق دارد، باید برای حل مشکل گرانی مسکن، خانههایی با متراژ
پایین ساخت.
میکروآپارتمانها، الگوی خانههای کممتراژ در ایران
خانههای کممتراژ یا اصطلاحاً «میکرو آپارتمان» مختص ایران نیست و از قرن بیستم در امریکا و سایر کشورهای جهان رواج داشته است. کشورهای آسیای شرقی به علت کمبود زمین و کشورهای غربی به دلیل گرانی خانه و سبک زندگیشان به میکرو آپارتمانها روی آوردهاند. این خانهها بعضاً هشت تا ۱۰ متر هستند. هرچند مقصود موافقان خانههای کممتراژ در ایران، خانه هشت متری نیست. این خانهها برای چه کسانی طراحی شدند؟
در امریکا، اول برای کسانی که به تنهایی زندگی میکنند مانند دانشجویان غیربومی و دوم برای بیخانمانها و کسانی که سرپناهی ندارند، میکروآپارتمانها طراحی شدهاند. هدف این خانهها، اصلاً خانوادهها نیستند و برای زندگی تکنفری ساخته شدهاند. در کشورهای شرق و جنوب شرق آسیا مانند ژاپن، کره جنوبی، ویتنام و فیلیپین به علت جمعیت بالا معضل کمبود زمین وجود دارد. مانیل فیلیپین، پرتراکمترین شهر جهان است. نیاز جمعیتی و سبک زندگی این کشورها اقتضا میکند خانههای کممتراژ ساخته شود. اگرچه هیچکدام از این کشورها از آسیب فرهنگی و اجتماعی ناشی از کوچک شدن خانهها در امان نماندهاند.