«جوان» در گفتوگو با رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین و همچنین رئیس پیشین سازمان توسعه تجارت مشکلات و راهکارهای معضلات ترخیص کالا در بنادر را واکاوی کرده است مقایسهها نشان میدهد ترخیص کالا در بندر شهیدرجایی بین ۶ تا ۶۰روز طول میکشد، در حالی که در شانگهای چین ۴۸ساعت و در سنگاپور فقط ۱۲ ساعت زمان میبرد!
جوان آنلاین: سالهاست تجار و بازرگانان از چالشهای ورود و خروج کالا و رسوب طولانیمدت کالاها در بنادر تجاری کشور سخن میگویند و از ناهماهنگی دستگاهها، طولانیشدن زمان ترخیص، بالا رفتن هزینهها و فراوانی اسناد و مشکلات سامانه جامع تجاری گلایه میکنند. حادثه آتشسوزی ششم اردیبهشت در بندر شهیدرجایی تلنگری برای دولت بود تا یک بار برای همیشه بوروکراسی اداری، رسوب کانتینر در بنادر و تخلفات ناشی از کماظهاری یا بیشاظهاری کالا را در واردات و صادرات پایان دهد. رئیسجمهور با طرح این پرسش که آیا واقعاً لازم است ۱۳۰هزار کانتینر در بندر شهیدرجایی نگه داریم یا نه؟ خواستار بررسی مشکلات موجود در بنادر شد. مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین به معضلات فراوان بنادر تجاری اشاره میکند و با ذکر مثالی میگوید: هر ساله بعد از اینکه بودجه به تصویب مجلس میرسد و ابلاغ میشود، براساس قانون مقررات واردات و صادرات، میزان افزایش تعرفههای گمرکی مشخص میشود، از این رو بخشنامه نرخهای جدید در اسفند ماه باید از سوی وزارت صمت به گمرک ارسال شود تا از یکم فروردین کالاها بر اساس تعرفههای جدید وارد کشور شوند. امسال این بخشنامه در آخرین روزهای فروردین صادر شد، در نتیجه تقریباً از ۲۷ اسفند تا آخر فروردین ۱۴۰۴ ترخیص عادی کالاها متوقف شد، به جز کالاهای خاص مثل داروها. در این بازه زمانی به شدت رسوب کانتینرها بالا رفت و از ۳۰ فروردین به بعد تراکم تقاضا برای ترخیص افزایش یافت. حادثه روز شنبه بندر شهیدرجایی که اتفاق افتاد، از چهارشنبه هفته قبلش سامانه ملی تجارت قطع بود و کار نمیکرد. همین ترکفعلهایی که ذکر شد به فشلبودن سیستم اداری دامن میزند و اتفاقی خاص، چنین خسارات مالی و جانی هنگفتی به بار میآورد.
رهبر معظم انقلاب در تاریخ یکم فروردین سال ۱۳۹۶ در مورد عدمبازرسی مناسب کالا در بنادر تذکر دادند و فرمودند: «به بنده گزارش دادند که از فلان بندر- یک بندر مشخصی- در روز مثلاً ۳هزار تا ۵هزار کانتینر وارد کشور میشود. از مجموع این ۳ هزار یا ۵هزار، فقط ۱۵۰کانتینر بازدید میشود! خب چرا؟ بقیه بازدید نمیشود و میآید، وقتی داخل انبار رفت، معلوم میشود که جنس قاچاق است که وارد شده است، [آن هم]از مبادی رسمی کشور!»
رهبری هشت سال پیش به دولت وقت، در خصوص یکی از صدها چالش بندر شهیدرجایی که ورود کالای قاچاق از این بندر بود، تذکراتی دادند، اما نه تنها جلوی ورود کالای قاچاق گرفته نشد، بلکه ورود کالا پیش از تخصیص ارز و رسوب طولانیمدت کانتینرها در بنادر به روال عادی تبدیل شد.
اکنون در شرایطی که در پی حادثه مهیب بندر شهیدرجایی خسارات مالی و جانی هنگفتی وارد شده، دولت به دنبال آسیبشناسی و رفع مشکلات بنادر تجاری به ویژه بزرگترین بندر کشور برآمده است. براساس اعلام رئیس کمیسیون عمران مجلس، تنها ۲هزار کانتینر معادل ۵ /۱ درصد از کل محمولههای بندر بهطور مستقیم تحت تأثیر آتشسوزی قرار گرفتهاند. در چند روز گذشته روایات مختلفی برای توجیه بیمدیریتیها در بندر شهیدرجایی منتشر شده است، برخی از هوشمند نبودن سیستمهای اداری و برخی از قدیمی بودن جرثقیلها خبر میدهند.