در جریان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، که در لایه رسانهای خود بیشتر بر قدرت پهپادی و پاسخهای نظامی هدفمند و بازدارنده تمرکز داشت، لایهای پنهانتر و البته سرنوشتسازتر نیز به چشم آمد؛ زنجیرههای تأمین غذا و نحوه تابآوری آنها در شرایط تنش.
جوان آنلاین: در روایتهای متعارف و صحیح از قدرت ملی، همواره تجهیزات نظامی، اتحاد سیاسی و دیپلماسی منطقهای در کانون تحلیل قرار میگیرند. اما در میدانهای جدید درگیری – بهویژه در مختصات غرب آسیا – آنچه پایداری یک کشور را تضمین میکند، نه صرفاً توان نظامی، بلکه میزان دسترسی مستقل و پایدار آن به کالری، پروتئین و نهادههای حیاتی کشاورزی است. از همین منظر، جمهوری اسلامی ایران برای تثبیت امنیت ملی خود در دهه آینده، نیازمند بازخوانی مفهوم امنیت غذایی بهعنوان بخشی از بازدارندگی نوین است.
در جریان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، که در لایه رسانهای خود بیشتر بر قدرت پهپادی و پاسخهای نظامی هدفمند و بازدارنده تمرکز داشت، لایهای پنهانتر و البته سرنوشتسازتر نیز به چشم آمد؛ زنجیرههای تأمین غذا و نحوه تابآوری آنها در شرایط تنش. بررسی وضعیت رژیم صهیونیستی در همین زمینه، بهعنوان نمونهای از شکنندگی قدرتهای متکی بر واردات غذایی، میتواند در بازطراحی مدل ایرانیِ امنیت غذایی راهگشا باشد. دادههای قابل ردیابی از منابع منطقهای و بینالمللی نشان داد که این رژیم، با وجود زیرساخت فناورانهاش در حوزه کشاورزی، در برابر اختلالات کوچک در بنادر یا مسیرهای ورودی نهادهها، بهشدت شکننده عمل میکند. ساختاری که بیش از ۸۰ درصد نیاز غذاییاش از بیرون تأمین میشود، در لحظههای بحرانی – حتی بدون درگیری مستقیم – در وضعیت آسیبپذیر قرار میگیرد.
در مقابل، ایران با وجود تمام فشارهای سیاسی، تحریمی و ساختاری، تابآوری بهمراتب بالاتری از خود نشان داد. دادههای رسمی وزارت جهاد کشاورزی در سال ۱۴۰۲ از خودکفایی تقریبی در اقلامی، چون گندم، سیبزمینی، تخممرغ، گوشت مرغ و بخشی از برنج حکایت دارند. این وضعیت بهویژه در شرایطی که ایران نه تنها با تحریم، بلکه با عملیات روانی و رسانهای هدف قرار گرفته است، یک مزیت راهبردی محسوب میشود. با این حال، وابستگی به واردات برخی نهادههای دامی – از جمله ذرت، سویا و روغن خام – همچنان یک خلا در ساختار تأمین غذایی کشور است؛ خلائی که در سناریوهای فشار چندلایه، میتواند به یکی از گلوگاههای قابل توجه تبدیل شود.