آفتاب، این سرمایه همیشگی و خاموشناشدنی، این روزها پرقدرتتر از همیشه بر شبکه برق کشورمان میتابد. در سکوت و به دور از هیاهوی مصرف روزانه، نیروگاههای خورشیدی کشورمان رکوردی تازه به جا گذاشتهاند. در چهار ماه نخست امسال، تولید برق خورشیدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۱ درصد افزایش یافته است؛ جهشی از ۳۵۷ میلیون کیلوواتساعت به ۶۱۰ میلیون. این حرکت پرشتاب، نشانهای است از تغییر تدریجی، اما عمیق در ترکیب سبد انرژی کشورمان. در کنار آن، نیروگاههای بادی نیز گامی کوچک، اما رو به جلو برداشتهاند و با افزودن ۱۹میلیون کیلووات ساعت دیگر به تولید خود سهمشان را اندکی افزایش دادهاند.
جوان آنلاین: دهههاست که کشورمان بر ستونهای سوختهای فسیلی تکیه داده و موتور تولید و مصرفش را بر پایه آنها تنظیم کرده است، اما اکنون نشانههای تغییر در افق پیدا شدهاند؛ تغییراتی که نه از زیر زمین که از آسمان و جریان باد میآیند.
در چهار ماه نخست امسال، نیروگاههای خورشیدی کشورمان توانستهاند ۶۱۰ میلیون کیلوواتساعت برق تولید کنند؛ رقمی که در مدت مشابه سال گذشته تنها ۳۵۷ میلیون بود. این رشد ۷۱ درصدی، رشدی که برای بخش انرژی تجدیدپذیر در کشوری مانند ایران ما ـ با سابقه تمرکز طولانی بر سوختهای فسیلی ـ معنای ویژهای دارد. این افزایش حاصل نصب تجهیزات جدید و نتیجه بهرهبرداری بهینهتر از ظرفیتهای موجود، بهبود فناوریها و مدیریت تولید است. همزمان با جهش خورشیدی، نیروگاههای بادی کشور نیز مسیر رشد خود را ادامه دادهاند و از ۴۱۳ میلیون کیلووات ساعت به ۴۳۲ میلیون کیلووات ساعت رسیدهاند؛ گرچه این رشد به اندازه بخش خورشیدی چشمگیر نیست، اما نشاندهنده تثبیت و توسعه تدریجی ظرفیت باد در تولید برق کشور است. ظرفیت کل نیروگاههای تجدیدپذیر کشورمان در پایان تیر امسال به هزار و ۸۶۸ مگاوات رسیده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته هزار و ۲۳۲ مگاوات بود، یعنی تنها در یکسال، ۶۳۶ مگاوات به شبکه افزوده شده است. این رشد سریع، نتیجه ترکیبی از سیاستهای تشویقی، قراردادهای خرید تضمینی برق و افزایش مشارکت بخش خصوصی در احداث نیروگاههاست. با وجود این پیشرفتها، سهم انرژیهای تجدیدپذیر از کل سبد برق کشور هنوز تنها ۱/ ۹ درصد است؛ عددی که بهخودیخود کوچک به نظر میرسد، اما در بافت واقعیتهای صنعت برق ایران و چالشهای موجود، اهمیتش دوچندان است. برنامهریزیها نشان میدهد که تا پایان امسال این سهم باید به بیش از ۵ درصد برسد.
پشت صحنه این ارقام
برای درک بهتر این رشد، باید به چند عامل کلیدی توجه کرد. نخست، فراوانی منابع طبیعی، ایران با بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال و پهنههای وسیع بادخیز، پتانسیل عظیمی برای تولید انرژیهای پاک دارد. دوم، فشار ناشی از ناترازی برق در سالهای اخیر که وزارت نیرو را به تنوعبخشی به منابع تولید سوق داده است. سوم، پیشرفت فناوری و کاهش نسبی هزینههای احداث نیروگاههای خورشیدی و بادی که سرمایهگذاری در این حوزه را جذابتر کرده است. به گفته کارشناسان، یکی از دستاوردهای مهم اخیر، ورود تجهیزات بومیسازی شده به چرخه تولید است. سلولهای خورشیدی، اینورترها و سیستمهای ذخیره انرژی که پیشتر عمدتاً وارداتی بودند، اکنون بخشی از آنها در داخل کشور تولید میشوند که این امر علاوه بر کاهش هزینهها، وابستگی به بازارهای خارجی را کم میکند.