از مجموع هزار و ۲۰۰ تا ۲ هزار و ۸۰۰ میلیارد دلار مبادلات منطقهای سهم ایران از بازار ۱۵ کشور همسایه حدود ۱۵ تا ۳۰ میلیارد دلار است
جوان آنلاین: حجم بالای تجارت، یکی از شاخصهای توسعهیافتگی کشورها محسوب میشود. در کشورهای پیشرفته ۸۰درصد درآمد دولت از تجارت حاصل میشود و این رقم در کشورهای در حال توسعه بین ۵۰ تا ۶۰ درصد است. ایران با وجود ظرفیتهای فراوان، از کیک ۳۲هزار میلیاردی تجارت جهانی تنها ۳/۰ درصد را در اختیار دارد، در حالی که سهم واقعی کشور باید دستکم به یک درصد برسد. نگاه غالب در حوزه سیاستگذاری، همواره تجارت را نوعی رقیب برای تولید دانسته، اما کارشناسان تأکید دارند برای تغییر جایگاه تجارت کشورمان از حاشیه به متن، سیاستگذاران باید نگاه خود را به نفع افزایش حجم کل تجارت تغییر دهند.
از مجموع هزار و ۲۰۰ تا ۲ هزار و ۸۰۰ میلیارد دلار مبادلات منطقهای سهم ایران از بازار ۱۵ کشور همسایه حدود ۱۵ تا ۳۰ میلیارد دلار است. یکی از دلایل اصلی در حاشیه بودن ایران در تجارت جهانی، تلقی تجارت بهعنوان فعالیتی غیرمولد بوده، این در شرایطی است که تجارت مکمل تولید است، نه رقیب آن. پذیرش این نگاه بسیاری از کشورها را در جایگاه ممتازی به لحاظ تجارت قرار داده است. چین یکی از الگوهای موفق حوزه تجارت محسوب میشود. این کشور توانست ظرف یک دوره ۱۰ساله، ۸۰۰ میلیون نفر را از فقر مطلق نجات دهد و در جایگاه نخست تجارت جهان و در جایگاه دوم اقتصادی دنیا قرار بگیرد. قسمت عمده این موفقیت مربوط به سیاستهای تجاری و نوع و ابزار حضور در بازارهای جهانی مربوط است. چین ۱۴درصد از صادرات دنیا را در اختیار دارد و ۱۱درصد از واردات جهان را به خود اختصاص داده است.
کاهش قابل توجه شرکای تجاری ایران به روایت مرکز پژوهشهای مجلس
کمتوجهی به سیاستهای بهروز تجاری و مدیریت ناهمگون در داشتن نگاه استراتژیک منطقهای در کنار عدم وجود نهاد تخصصی مؤثر برای هماهنگی تجارت خارجی از مهمترین دلایل سهم ناچیز ایران از تجارت خارجی است.
طی یک دهه گذشته و با افزایش محدودیتهای بینالمللی در حوزه تجارت، شرکای تجاری کشور محدود شدهاند. بازارهای صادراتی در حالی براساس آمارهای مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۳۸۳ به بیش از ۲۱ کشور میرسید که این عدد در طی یک دهه گذشته تقریباً به پنج کشور خلاصه شده است.
انتقاد از کاهش تنوع جغرافیایی صادرات
محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت در مراسم روزملی صادرات در تذکری به رئیس سازمان توسعه تجارت در مورد کاهش بازارهای صادراتی کشور گفت: مقاصد صادراتی ایران محدود شده و از مجموع ۲۶ میلیارد دلار صادرات نیمه نخست امسال، حدود ۱۵میلیارد دلار به کشورهای همسایه بوده است. این نشان میدهد تنوع جغرافیایی صادرات ما کاهش یافته و باید برای گسترش بازارهای هدف برنامهریزی کنیم.
محمد لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات ایران نیز با اشاره به کاهش شرکای تجاری کشور گفت: کشورهای هدف صادراتی ما تقریباً به پنج کشور خلاصه شده و دو کشور امارات و چین بزرگترین بازارهای صادراتی و وارداتی را تشکیل میدهند، ولی در یکی، دو سال گذشته با عضویت ایران در دو پیمان بریکس و شانگهای و اتحادیه اوراسیا تجارت خارجی ما نسبت به گذشته با کشورهای CIS و کشورهای عضو اوراسیا افزایش قابل توجهی داشته است و ۶۰ تا ۷۰ درصد رشد را نشان میدهد.
وی با اشاره به رشد ۶۰ تا ۷۰ درصدی در تجارت با اوراسیا گفت: گرچه این رشد قابل توجه است، ولی به دلیل حجم تجارت کم ما با این کشورها کماکان میزان تجارت عدد بزرگی نیست.
لاهوتی افزود: موانع و چالشهای پیش پای صادرکنندگان ایرانی فراوان است. چند نرخی بودن ارز، عدم ثبات قوانین و تغییرات پیدر پی قوانین صادراتی بهویژه در مورد صادرات محصولات کشاورزی و عدم امکان استفاده از سیستم بانکی عملاً فرصت حضور گسترده در بازارهای صادراتی را از صادرکنندگان ایرانی گرفته است.