اقتصاد۲۴- مسعود نیلی، اقتصاددان و استاد بازنشسته دانشگاه شریف که سابقه همکاری با دولتهای مختلفی را در کارنامه کاری خود دارد، در نشستی که در نمایشگاه «کیش اینوکس» داشت؛ تلاش کرد تا به ریشه مشکلات اقتصادی ایران بپردازد. این نشست توسط وبسایت «فردای اقتصاد» تدارک دیده شده و فیلم کامل آن روی وبسایت قرار گرفته است. در اینجا فقط صحبتهای نیلی به صورت متن درآمده و با اندکی تلخیص در اختیار شما قرار میگیرد.
وقتی رشد اقتصادی ایران کاهش پیدا میکند طبیعتا اثر اول خود را روی سرمایهگذاری میگذارد و در نهایت مصرف مردم و رفاه مردم را پایین میآورد؛ بنابراین در ابتدای کار این سوال پیش میآید که اولا چرا رشد اقتصادی ایران در بنگاه باید اتفاق بیفتد؟ و چرا شرایط نامساعدی دارد و کاهنده است؟ این سوالی است که از منظر اقتصاد کلان شکل میگیرد. کنار این سوال بزرگ اقتصاد کلان چند سوال دیگر هم میتوان مطرح کرد که به یکدیگر مرتبط است. در حال حاضر مشکلاتی را در اقتصادمان میبینیم که بعضا ممکن است عجیب به نظر برسد. مثلا فرض کنید از نظر بهرهمندی انرژی چه نفت و چه گاز یک کشور استثنایی محسوب میشویم؛ یعنی شبیه ما کشوری را نمیتوان پیدا کرد؛ اما همزمان با بحران انرژی هم مواجهیم! خب این سوالی است که باید از خودمان بپرسیم چرا این اتفاق افتاده است؟ یا سوال دیگر اینکه تجارت کشورهای مختلف دنیا با جاهای دیگر در یک قالب رسمی و متعارفی انجام میشود، اما بخشی از تجارت ما بهصورت قاچاق است. این چیز عجیبی است! چرا که قاچاق معمولا در کالاهایی مثل اسلحه یا مواد مخدر یا انسان و… گفته میشود. اینکه همین اقلام موردنیاز خانوار هم قاچاق تامین میشود و یک نظام سازمانیافتهای برای آن وجود دارد این سوال را مطرح میکند که چرا اینطوری است؟ یا چرا نرخ بهره بانکی ما عددهای منفی خیلی بزرگی دارد؟ اتفاقات عجیبی در لایههای میانی اقتصاد ایران میافتد که توضیح میدهم با پدیده رشد پایین در ارتباط هستند.