اقتصاد۲۴- شمایلی نهچندان آشنا از اقتصاد ایران است؛ اقتصادی که آن را غیررسمی، زیرزمینی یا پنهان تعریف میکنند. همین سه تعریف از ذات این نوع از اقتصاد کافی است تا دست تحلیلگران را از هرگونه داده و اطلاعات متقنی پیرامون آن، کوتاه کند. شاید بتوان، اقتصاد زبالهگردی را یکی از نمودهای بیرونی این نوع اقتصاد زیرزمینی توصیف کرد، اقتصادی که پوسته ظاهری آن استفاده از مهاجران غیرقانونی یا همان نیروی کار ارزانقیمت است و بر دوش فعالان فرودست نظام اقتصادی حرکت میکند، اما در بطن خود یک گردش مالی عظیم و قرنطینه شده را جای داده است، سیستمی که نه مالک یا مالکان روشنی دارد، نه سازوکار مالی آشکاری و نه اجباری به پرداخت حتی یک ریال مالیات دارد!
جمعآوری، تفکیک، بازیافت و فروش، چرخه اصلی و پولساز زبالهگردی را شکل میدهند. زبالهها پس از جمعآوری برای تفکیک به کارگاههایی میروند که اکثراً در ارتباط با شهرداری یا پیمانکاران آن هستند. در ادامه برخی کارخانهها از شیشه و بلورسازی گرفته تا ذوب فلز و حتی موکت و فرش، ضایعات بازیافتی را از کارگاهها خریداری کرده و به کار میگیرند و یا به دلالان میفروشند.
به گزارش اقتصاد ۲۴، نیروی کار حاضر در این چرخه هم بیشتر مهاجران و به خصوص افراد کمسن هستند. در این راستا، طبق پژوهشی که در سال ۹۴ انجام شد، نزدیک به ۴۰ درصد از نیروی کار اقتصاد زبالهگردی متکی به کودکان است. از این آمار نزدیک به ۳۱ درصد، کودکان غیرایرانی و حدود ۹ درصد کودکان ایرانی هستند. تنها در تهران ۱۴ هزار زبالهگرد وجود دارد که ۴۷۰۰ نفر از آنها کودک هستند. همچنین طبق آمار مدیر بهزیستی شهر تهران در سال گذشته، بیش از ۸۲ درصد افرادی که در موضوع زبالهگردی جمعآوری میشوند، اتباع افغانستان هستند که حضور آنها غیرقانونی است.