اقتصاد۲۴- عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران در گفتگو با خبرآنلاین، با توجه به اینکه نظام مالیاتی که داریم نظام قابل قبولی نیست یا بهتری باید گفت واژه مالیات وقتی میآید پشت این واژه فرار مالیات نیز اضافه میشود. مهمترین سوالی که باید از دولت پرسید به چه مبنایی مالیات را در بودجه سال آینده آنقدر افزایش دادید؟
مرتضی افقه درباره افزایش مالیات در پیش نویس بودجه ۱۴۰۳ گفت: ظاهرا آن چیزی که در بودجه آماده پیشبینی درآمد نفتی۴۰ درصدی نسبت به سال قبل که کاهش یافته ناشی از عدم تحقق درآمدهای نفتی در بودجه امسال بود. یعنی پیشبینیهای اضافه کردند که متاسفانه محقق نشد که شاید تنها نکته مثبت این بودجه به شمار میآید؛ لذا مجبور شدند واقع بینانه به درآمد نفت نگاه کنند. به دلیل اینکه این کمبود را باید جبران کنند. در نتیجه ۵۰ درصد به درآمدهای نفتی اضافه شد.
وی ادامه داد: اقتصادی که داریم ظرفیت افزایش بیش از این را ندارد بخصوص که فشار بیشتر این مالیات به گروههایی که وزارت اقتصاد اطلاعات این افراد را به راحتی میتواند بگیرد یا اینکه حقوق بگیر هستند و قبل از اینکه حقوق آنها پرداخت شود. حسابداران موظف هستند مالیات را پرداخت کنند. انتظار این بود این مالیاتها بیشتر برای کسانی باشد که درآمدهای بادآورده و رانتی دارند، گرفته شود که شواهد نشان میدهد نتوانستند این کار را انجام دهند و فشار عمدتاً روی اقشار کم درآمد یا بنگاههای کوچک و متوسط است یا مصرفکنندگانی که حقوق بگیر بودند و از طریق دفاتر رسمی، حسابداری رسمی حقوقهای آنها پرداخت میشد.
این استاد دانشگاه متذکر شد: بنابراین، بعید میدانم امسال توان این مالیات گیری وجود داشته باشد. یعنی بتوانند ۵۰ درصد را اضافه کنند به خصوص که دولت هم غره شده و ظاهراً امسال توانسته ۹۰ درصد مالیاتها را با زور و جرح و اطلاعاتی که بدست آورده محقق کند که باعث شده قدری مغرور شود و فکر کند میتواند بیشتر دریافت کند.
افقه اضافه کرد: مسئله دیگر این است که ملت مالیات میدهند. در تئوریهای اقتصادی و مسائل رایج دنیا هزینههای جاری باید از طریق مالیات تامین شود و پول نفت و سرمایهها نباید صرف هزینههای جاری شود. اما مسئله این است که بخش قابل توجهی از مالیاتها و درآمدهای دولت صرف هزینههایی میشود که ضروری نیستند و یا حتی زائد هستند و این را میتوان به ردیفهای هزینهای بسیار زیادی ارجاع داد که در بودجه وجود دارد و توسط افراد صاحب نفوذ و نمایندههای مجلس به بودجه تحمیل شده و ماندگار شده است. همچنین ناکارآمدی حاکم بر ساختار اداری و اجرایی باعث میشود بهرهوری پایین بیاید یعنی پول مالیات و درآمدهای نفتی صرف یک نظام ناکارآمد میشود که از این منظر هم قابل تامل است.
او با اشاره به میزان کسری بودجه در سال آینده گفت: حدس میزنم به اندازه امسال باشد. به دلیل اینکه امسال حدود ۴۰۰ همت کسری بودجه اعلام شد که بخش قابل توجهی از عدم تحقق درآمدهای نفتی و فروش شرکتها بود. امسال هم اوراق قرضه را جایگزین و مالیاتها را اضافه کردند. بعید میدانم نه مالیاتها و نه اوراق قرضه این میزان محقق شود. بنابراین، حدس میزنم در حدد ۴۰۰-۳۰۰ همت کسری بودجه داشته باشیم.