اگر نرخ ارز در تالار دوم ۱۱۰ هزارتومان ثابت بماند و ارز هم به سرعت تخصیص یابد، بدون هزینه انبارداری، حملونقل، سود بازرگان و مالیات، قیمت تمامشده برنج ۱۴۳ هزارتومان خواهد بود
جوان آنلاین: برنجی که روزگاری غذای مشترک همه اقشار بود، امروز به کالایی تبدیل شده است که بخش بزرگی از جامعه برای خریدش باید حسابوکتاب کنند. یک دهه پیش، پخت برنج ایرانی در خانهها عادی بود، اما امروز برای بسیاری به مناسبتی خاص تبدیل شده است. از ۷ هزارتومان در سال ۱۳۹۴ تا ۳۳۰ تا ۴۰۰ هزارتومان در سال ۱۴۰۴، مسیر ۱۰ سالهای طی شده است که در آن، قدرت خرید مردم جا مانده و سفرهها کوچکتر شدهاند. خلاصه گفتاردرمانی وزیر جهاد و رئیسجمهور در خصوص ارزانشدن قیمت برنج نیز بیفایده بود. وزیر جهاد کشاورزی مدعی است قیمت برنج ارزان میشود، اما شرایط بازار از حذف این کالای مهم از سبد معیشت خانوار حکایت دارد. در چنین شرایطی واردکنندگانی که از بهمن ماه پارسال ارز ترجیحی دریافت نکردهاند، دربهدر دنبال تسویه بدهی گذشتهشان و تخصیص ۳۰۰میلیون دلار ارز برای واردات ۶۰۰هزار تن برنج برای ایام پایانی سال هستند. عضو هیئت مدیره انجمن واردکنندگان برنج در این خصوص گفت: دولت همزمان با حذف ارز ترجیحی برنج، مالیات بر ارزشافزوده را از یکدرصد به ۱۰درصد افزایش داده و فشار تورمی بیشتری به مصرفکننده تحمیل کرده است. اگر نرخ ارز در تالار دوم ۱۱۰ هزارتومان ثابت بماند و ارز هم به سرعت تخصیص یابد، بدون هزینه انبارداری، حملونقل، سود بازرگان و مالیات، قیمت تمامشده ۱۴۳ هزارتومان خواهد بود. به طور تقریبی قیمت برنج پاکستانی در مبادی ورودی ۱۸۰ هزارتومان و برنج هندی ۱۳۵ تا ۱۴۰هزارتومان خواهد بود. قطعاً تمام این پیشبینیها و رفع التهابات بازار ارز در گرو بازشدن قفل تخصیص ارز است که به دست بانک مرکزی باز میشود.
برنج دیگر فقط یک کالای خوراکی نیست، هر دانهاش نشانی از تورم انباشته، افت قدرت خرید و فشار معیشتی است. براساس دادههای رسمی مرکز آمار ایران در مهرماه ۱۴۰۴، متوسط قیمت برنج ایرانی درجه یک در بازار خردهفروشی به حدود ۳۳۰ تا ۴۰۰ هزارتومان رسیده است، در حالیکه همین رقم در مهر سال گذشته حدود ۱۳۰ هزارتومان بود، یعنی در فاصله ۱۲ماهه، قیمت این کالای اساسی تقریباً ۵/ ۲ برابر شده است. برنج خارجی هم در ماههای اخیر رشد چشمگیری داشته و در مهر امسال بهطور میانگین حدود ۹۵ هزارتومان فروخته شده است؛ رقمی که نسبت به شهریور همین سال نزدیک به ۸درصد و در مقایسه با مهر پارسال نزدیک به ۹۰درصد افزایش یافته است. با این روند، حتی برنج خارجی هم دیگر آن جایگزین اقتصادی سابق نیست و برای بسیاری از خانوادهها به کالایی نسبتاً گران تبدیل شده است.
مقایسه تاریخی این اعداد تصویر روشنی از عمق تورم در یک دهه گذشته را نشان میدهد. در سال۱۳۹۴، بر اساس دادههای بانک مرکزی، میانگین قیمت هر کیلو برنج ایرانی ممتاز حدود ۷هزارو۵۰۰تومان و برنج خارجی حدود ۴ هزارتومان بود. به بیان ساده، قیمت برنج ایرانی طی ۱۰ سال بیش از ۴۰برابر و قیمت برنج خارجی حدود ۲۴ برابر شده است. در همان سال، حداقل حقوق کارگران حدود ۷۱۲ هزارتومان بود. با این رقم، یک خانوار میتوانست نزدیک به ۹۵کیلو برنج ایرانی خریداری کند، اما در سال۱۴۰۴، با حداقل حقوق ۱۰میلیونو۳۹۰ هزارتومان همین خانواده فقط قادر به خرید ۲۷ تا ۳۱کیلو برنج ایرانی است.
این مقایسه ساده، شکاف میان دستمزد و هزینه زندگی را بهتر از هر شاخص اقتصادی دیگری آشکار میکند. در حالی که طی ۱۰ سال گذشته حداقل دستمزد حدود ۱۲برابر رشد کرده، قیمت برنج ۴۰برابر افزایش یافته است، در نتیجه سهم برنج از سبد مصرفی خانوارها بهشدت کاهش یافته و بسیاری از مردم ناچار به حذف یا جایگزینی آن شدهاند.