اقتصاد۲۴-موضوع تحریمهای اقتصادی در ۴۴ سال گذشته ایران اثرات ویرانگری بر اقتصاد کشور داشته است. اعمال تحریمهای بزرگ بر کشورهایی همچون عراق، ایران، روسیه، کره شمالی و کوبا توسط امریکا و اتحادیه اروپا، همواره یک متغیر به شدت خسارتبار اقتصادی بوده که زیانهای بزرگی را برای کشور تحریمشده به همراه داشته است. این یادداشت در مسیر تبیین اثرات منفی و مثبت تحریمها در دو گروه کشورهای تحریمشده و تحریمکننده نوشته شده است. البته بدون اینکه توضیحی در باره چگونگی مسیر انتقال اثر و چارچوب نظری بحث ارائه بدهد. هرچند موضوع نظریه پشتیبان و مکانیزمهای چگونگی اثر تحریمها در مجامع علمی و کارشناسی، همزمان با انتشار کتاب ریچارد نفیو، مأمور تدوین تحریمها بر علیه ایران مورد توجه قرار گرفت، ولی جدیداً در سال ۲۰۲۴ میلادی نیز با انتشار کتاب دکتر جواد صالحی اصفهانی و همکارانشان با عنوان تحریمها چگونه کار میکنند، موضوع تبیین اثرات تحریمها بیشتر جلب توجه کرد؛ لذا در این یادداشت فقط سعی شده تا موضوع تنوع اثرات مثبت و منفی تحریمها در دو طرف تحریمشونده و تحریمکننده به صورت تنها یک عنوان و بدون تحلیل نحوه اثر آن مورد اشاره قرار گیرد.
به صورت کلی تحریمها موادی از مقررات و رفتارهای محدودکننده هستند که در آنها کشور تحریمکننده از طریق تنظیم و اعمال اجباری مقررات خاصی، برخی روابط، رفت و آمدها، خرید و فروشها، ارتباطات مالی، علمی و فناوری، نظامی و حتی اجتماعی و فرهنگی را برای کشور و یا مجموعه تحریمشده، محدود و کنترل مینماید. این تحریمها هرچند کشور تحت تحریم را به شدت تحت تأثیر قرار میدهند، ولی اینگونه نیست که فقط کشور تحت تحریم با عواقب منفی اینگونه تحریمها مواجه گردد، بلکه کشور تحریمکننده و البته سایر کشورها نیز از این مجموعه تحریمها اثر خواهند پذیرفت. ضمن اینکه اثرات تحریم¬ها بر کشور تحریمشده حتماً اینگونه نیست که همه منفی باشند، بلکه میتوان برخی اثرات مثبت را نیز در کشور تحریمشده در کنار انبوه اثرات منفی شناسایی کرد و پذیرفت. در ادامه ابتدا در کشورهای تحریمشده و سپس در کشورهای تحریمکننده اثرات منفی و مثبت تحریمها شمرده میشوند.
قبل از هرچیز چند نکته اساسی باید مورد تاکید قرار گیرند: