اقتصاد۲۴- ذاتا اقتصاد ایران با شرایطی که در آن قرار گرفته و موضوعهای مانند تحریم، عدم رشد اقتصادی، عدم سرمایهگذاری و… سالهاست از مولفهای که فقط بانک مرکزی بتواند روی آن تاثیرگذار باشد، خارج شده است. بانک مرکزی با اینکه میتواند در حوزه سیاستهای پولی تاثیرگذار باشد، اما نمیتواند تکمیل کننده و عامل زنجیرهای تصمیمات برای رهایی اقتصاد از وضعیت موجود باشد؛ یعنی به شرایطی رسیدهایم که مدتهاست موضوعات اقتصادی از حوزه اقتصاد به حوزههای سیاسی و بینالمللی که خارج از کنترل نهادی مانند بانک مرکزی است، وارد شدهاند؛ بنابراین در جریان اجرای سیاستهای تثبیت اگر منظور از تثبیت، ثبات نرخ ارز است باید ابتدا به مواردی در این زمینه اشاره کنیم. از ابتدای سال ۱۴۰۲ با توجه به تورمی که با آن روبهرو شدیم که البته از قبل هم پیشبینی میشد، نرخ ۵۰ هزار تومانی دلار، یک نرخ تعادلی برای بازار ارز بود و اگر سال آینده ادامه یابد میتوانیم بگوییم تثبیت نرخ ارز اتفاق افتاده است.
سیاست تثبیت از یک زاویه منجر به عدم افزایش قیمت دلار میشود و میتواند به بسیاری از افراد این گونه القا کند که، چون نرخ دلار تغییر نمیکند و ثابت مانده، پس بازاری موازی مانند طلا و… هم باثبات خواهند ماند و تغییری نخواهند داشت. نکته دیگر اینکه وقتی در اقتصاد حق نقدینگی را ناخودآگاه در همان کانال ۲۵درصد برای سال آینده داشته باشیم و از سوی دیگر، رشد اقتصادی محدود و حدود ۳ تا ۴درصد باشد، براساس مدلهای اقتصادی دوباره با تورم روبه رو خواهیم شد. نکتهای که اینجا مطرح میشود این است که هر قدر با عنوان اجرای سیاستهای تثبیت به صورت غیرواقعی (اگر واقعی باشد برای همه خوب است) روی دلار فشار بیاوریم، از یکسو، پنجره تبدیل داراییها به دلار بزرگتر خواهد شد و در ادامه موضوع خروج سرمایهها از کشور مطرح میشود و از سوی دیگر، تقاضای دلاری برای واردات افزایش خواهد یافت که پیامدهای آن بسیار جدی خواهد بود.
شخصا معتقد به این نیستم که با شرایط کنونی، ارزش ریال در میان مدت و بلندمدت بتواند ثابت باقی بماند. یعنی هیچ کشوری در جهان نیست که تورم بزرگی مانند کشور ما داشته باشد و بتواند ارزش واحد پول ملی خود را در میان مدت حفظ کند. مثالهای زیادی هم در اینباره وجود دارد مانند آرژانتین، ترکیه و ایران که تورم دارند و این تورم خود را در کاهش ارزش پول ملی و سایر داراییها به مرور و ناخودآگاه نشان میدهد؛ بنابراین به اینکه اجرای سیاست تثبیت اقتصادی منجر به آرامش ارزی و تخلیه هیجانات ارزی شده چندان اعتقاد ندارم.