اقتصاد ۲۴- بانکهای کشور که وام دادن به خودشان را پیشتر در سابقه داشتند حالا تبدیل به ابربدهکار بانکی شدهاند و در بین بدهکاران، بیشترین معوقات را از آنِ خود کردهاند. براساس آخرین لیست منتشرشده در بانک مرکزی، ۹ بانک کشور ۱۵۱ هزار و ۲۱۰ میلیارد تومان به زیرمجموعههای متعلق به خود تسهیلات پرداخت کردهاند. این عدد تنها از بین ۱۲ بانک و مؤسسه اعتباری که اطلاعاتشان منتشر شده استخراج شده و اطلاعات ۲۳ بانک و مؤسسه اعتباری دیگر در دسترس نیست.
بین بانکهایی که در لیست اخیر بانک مرکزی آورده شده، بانک آینده بزرگترین ابربدهکار بانکی است که میزان بدهی زیرمجموعههای این بانک به خودش ۸۷ هزار و ۴۴۸ میلیارد تومان اعلام شده است و در بین زیرمجموعهها، ایرانمال با ۵۵ هزار میلیارد تومان وامی که از بانک آینده گرفته، بدهکارترین مجموعه به نظام بانکی محسوب میشود.
از روزی که احمدینژاد تهدید میکرد نام دانهدرشتها را از جیب کت خود بیرون میآورد، بیش از یک دهه گذشته است. امروز نام دانهدرشتها دیگر پنهان نیست و بهطور رسمی اعلام میشود، اما گویی تخلفات بانکی دیگر مانند گذشته قبح نداشته و انگیزهای برای برخورد با متخلفان وجود ندارد. روزی که بانک تات منحل شد، محمود بهمنی، رئیس کل وقت بانک مرکزی در هامش نامهای که به تخلفات این بانک پرداخته بود، خطاب به قائممقام وقت بانک مرکزی نوشت: «گزارش بسیار اسفبار است. مگر میشود منابع بانک را که متعلق به مردم است، به طرق مختلف مورد سوءاستفاده قرار داد؟ مگر میشود به شرکتهای وابسته و سهامداران دیگر تسهیلات پرداخت کرد، مگر میشود ذینفع واحد را مورد توجه قرار نداد؟ و بیش از سرمایه (آورده سهامداران) به اشکال مختلف از بانک خارج کرد یا سپردهگذاری نزد مؤسسه دیگر کرد که آنها به شرکت وابسته تسهیلات بدهند؟»
بانک تات به دلیل سوءاستفاده از منابع بانک و پرداخت تسهیلات به شرکتهای وابسته منحل شد و بهجای آن، بانک آیندهای پدید آمد که امروز ۸۷ هزار میلیارد تومان به زیرمجموعه خود وام میدهد و این واقعیت بهطور آشکارا از سوی مقام عالی نظارت بر بانکها اعلام میشود، ولی هیچ تصمیمی برای برخورد یا اصلاح وضعیت گرفته نمیشود.
ایرانمال یک پدیده عجیب است. بزرگترین مرکز خرید جهان لقب گرفته و گفته میشود با ۲۲ هزار میلیارد تومان از منابع بانک آینده ساخته شده است. به جز سرمایه اولیه، اعطای تسهیلات پسینی هم ادامه دارد و امروز تسهیلات پرداختی به ایرانمال از سوی بانک آینده ۵۵ هزار و ۲۹۹ میلیارد تومان اعلام میشود که کل این مبلغ معوق شده است.
ایرانمال یک پدیده عجیب است، چون در شرایطی با منابع یک بانک ساخته میشود که بنگاهداری بانکها نکوهش میشود. این موضوع بهقدری از نگاه حاکمیت اهمیت دارد که رهبری در دیدار با اعضای هیئت دولت تاکید میکنند جلوی بنگاهداری بانکها گرفته شود. حتی دیوارنگارهای در میدان ولیعصر با هشتگ «بانک_ملاک» به موضوع برخورد با بنگاهداری بانکها اشاره میکرد که البته به مذاق بانکها خوش نیامد و پس از مدتی جمع شد.
ایرانمال یک پدیده عجیب است، چون اغلب بانکها در ازای وصول مطالباتشان، صاحب بنگاههای بهوثیقهگذاشته شدند، اما ایرانمال از ابتدا توسط بانک آینده طراحی و ساخته شد.
اگرچه بانک آینده، ایرانمال را با قیمت پایه ۸۵ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۹ به مزائده گذاشت، اما قیمت به قدری بزرگ و غیرقابل پرداخت بود که کسی جرأت خرید آن را پیدا نکرد و چهبسا اگر سپردههای مردم در بانک آینده نبود این بانک هم نمیتوانست چنین مجتمع بزرگی را بسازد. امروز همچنان صاحب این مرکز عجیب و بزرگ بانک آینده است و همچنان این مجتمع از بانک آینده ارتزاق میکند. ۵۵ هزار و ۲۹۹ میلیارد تومان آخرین رقم بدهی معوقشده ایرانمال به بانک آینده است که با نرخ سود ۱۸ درصد و در برخی ردیفها با نرخ سود ۲۳ درصد به ایرانمال پرداخت شده است. ایرانمال به تنهایی ۶۳ درصد از تسهیلاتی که بانک آینده به زیرمجموعههای خود پرداخت کرده را از آنِ خود کرده است.
براساس لیست اعلامی بانک مرکزی در اسفند ۱۴۰۲ در مجموع بانک آینده ۱۲۷ هزار و ۲۹۰ میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کرده است که از این میزان ۱۲۴ هزار و ۵۶۱ میلیارد تومان معوق شده است. از این میزان ۸۷ هزار و ۶۹۵ میلیارد تومان به زیرمجموعههای بانک آینده پرداخت شده که ۸۷ هزار و ۴۴۸ میلیارد تومان از آن معوق شده است. این مبلغ به ۱۴ مجموعه مرتبط با این بانک یعنی شرکت توسعه بینالملل ایرانمال، توسعه تجارت بینالود، شرکت توسعه عمران فرداگستر، شرکت ایمنفراز سپند، سفیر امواج دریا، شرکت تجارت الکترونیک ارتباط فردا، شرکت آرین پردیس دنا، شرکت ارزشآفرینان آینده، شرکت تابناک هشتم توس، شرکت بهار اقتصاد کامیاران، شرکت گروه مالی آینده هیوا، ارزشآفرینان سیراف، شرکت گروه مدیریت و سرمایه ساتپا و راسا راه استوار سهامی خاص پرداخت شده است. در بین بدهکاران حقیقی این بانک نیز نام مسعود طالبی با ۲۲۴ میلیارد تومان بدهی آمده است.