به مناسبت افشاگری جدید برنامه پانورامای بیبیسی، در خصوص جنایات نظامیان انگلیسی در عراق و افغانستان «جوان» در گزارشی تاریخچه این نوع افشاگریها و نوع واکنشهایی را که در پی داشته مورد بررسی قرار داده است
جوان آنلاین: به مناسبت افشاگری جدید برنامه پانورامای بیبیسی، در خصوص جنایات نظامیان انگلیسی در عراق و افغانستان «جوان» در گزارشی تاریخچه این نوع افشاگریها و نوع واکنشهایی را که در پی داشته مورد بررسی قرار داده است.
پیش از افشاگریهای اخیر برنامه پانورامای بیبیسی، جنایات جنگی نیروهای انگلیسی در جریان جنگهای عراق (۲۰۰۳- ۲۰۰۹) و افغانستان (۲۰۰۱- ۲۰۲۱) نیز موضوع بحثهای گستردهای بود. انواع اخبار در خصوص قتل غیرنظامیان، بدرفتاری با اسرا و نقض قوانین بینالمللی جنگ از سوی نیروهای انگلیسی، بهویژه یگانهای ویژه مانند اسایاس (SAS) و اسبیاس (SBS)، طی سالهای گذشته منتشر شده که برخی از آنها مورد بررسی قرار گرفته است.
انگلیس به عنوان متحد کلیدی ایالات متحده، در اکتبر ۲۰۰۱ به افغانستان و در مارس ۲۰۰۳ به عراق حمله کرد. در افغانستان، مبارزه با طالبان و القاعده و در عراق، سرنگونی رژیم صدام حسین و ادعای وجود تسلیحات کشتار جمعی محور عملیات اعلام شده بود که عملاً پس از خسارات فاجعهبار بعد از دو دهه جنایت در این کشورها، طالبان را در افغانستان دوباره بر سر کار بازگرداند و هیچ وقت نیز تسلیحات کشتار جمعی در عراق پیدا نشد.
تلفات فاجعهبار در عراق و افغانستان
هرچند در مورد جنگ افغانستان گزارش مؤسسه صلح ایالات متحده (USIP) در نوامبرسال ۲۰۲۲ تخمین میزند که ۴۶ هزارو ۳۱۹ غیرنظامی افغان کشته شدهاند، با این حال حتی خود این گزارش نیز تأکید دارد که این عدد احتمالاً کمتر از واقعیت است، زیرا شامل کشتههای غیرمستقیم ناشی از فروپاشی اقتصادی، ناامنی غذایی و کمبود خدمات بهداشتی نمیشود. پروژه
Costs of War نیز اشاره دارد که حتی پس از خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱، مردم همچنان به دلیل پیامدهای جنگ میمیرند، اما تعداد دقیق کشتههای غیرنظامی مشخص نشده و فقط تا ۷۰هزار نفر تخمین زده شده است. همچنین در خصوص عراق نیز پروژه Costs of War تخمین میزند که بین ۱۸۶ هزارو ۶۹۴ تا ۲۱۰ هزارو ۳۸ غیرنظامی عراقی در نتیجه خشونتهای جنگی مستقیم کشته شدهاند. پروژه شمارش تلفات عراق
(Iraq Body Count) نیز تخمین میزند تا سال ۲۰۲۲، ۲۰۹ هزارو ۹۸۲ غیرنظامی کشته شدهاند. در هرصورت همه این گزارشها اذعان دارند که به دلیل عدمثبت دقیق از سوی دولت عراق و ائتلاف تحت رهبری امریکا، این ارقام ممکن است بسیار بالاتر باشند و برخی منابع دیگر، مانند مقاله واشینگتنپست در می ۲۰۲۳، دامنهای گستردهتر تا ۶۰۰ هزارنفر تلفات را ذکر کردهاند. هرچند غربیها تلاش دارند آمار خود را در خصوص جنایاتشان در عراق و افغانستان مستند به ارقام واقعی نشان دهند، اما وضعیت این دو کشور بعد از اشغال نشان از واقعیتی دیگر دارد. عراق و افغانستان بعد از جنگ دو کشور ویران شده هستند که به دلیل شرایط بیثباتی که جنگ بر آنها تحمیل شده است، متحمل تلفات میلیونی شدهاند که به شکل مستقیم یا غیرمستقیم از سوی غرب یا مزدوران آنها در این کشورها کشته شدهاند.
اتهامات اولیه و شواهد جنایات جنگی
اینگونه نیست که ابعاد جنایات امریکاییها و انگلیسیها در عراق و افغانستان طی این سالها مخفی بوده باشد و پیش از گزارش اخیر بیبیسی نیز چندین مورد از اتهامات جنایات جنگی نیروهای انگلیسی در عراق و افغانستان مطرح شده بود که عمدتاً از طریق رسانهها، فعالان حقوق بشر و پروندههای حقوقی افشا شدند، البته مشخص است که واقعیت این نوع جنایات همواره مورد سانسور قرار گرفته و میزان اندک و تنها سرکوه یخ آن در رسانهها بازتاب داده شده که در ادامه به برخی از آنها پرداخته شده است.
نمونههای قتل غیرنظامیان در عراق
در جریان اشغال بصره در سال ۲۰۰۳، گزارشهایی از جنایات علیه غیرنظامیان از سوی نیروهای انگلیسی منتشر شد که یکی از موارد برجسته آن، قتل باها موسی، کارمند هتل در بصره بود که در سپتامبر سال ۲۰۰۳ در بازداشت نیروهای انگلیسی کشته شد. تحقیقات بعدی نشان داد او مورد ضربوشتم شدید قرار گرفته و بر اثر جراحات جان باخته است. این پرونده به محکومیت یکی از سربازان انگلیسی منجر شد، اما انتقادات گستردهای درباره عدمپاسخگویی فرماندهان ارشد نیز مطرح شد که بدون نتیجه باقی مانده است. همچنین گزارشهای متعددی از کشتار غیرنظامیان در عملیاتهای نظامی در جنوب عراق، به ویژه در بصره و میسان وجود داشت. در سال ۲۰۰۴، سازمان عفو بینالملل گزارش داد نیروهای انگلیسی در چندین مورد از جمله در جریان اعتراضات خیابانی، غیرنظامیان غیرمسلح را هدف قرار دادهاند.