جمعه 27 تیر 1404 – 09:00
چه میشود اگر دشمنی بتواند درست بالای سر ما پرواز کند و ما حتی حضورش را احساس نکنیم؟ در دنیای نبردهای هوایی، گاهی دیدهنشدن، خطرناکتر و کارآمدتر از شلیک مستقیم است. این اصل ساده، پشتوانهی بزرگترین پیشرفتهای فناوری رادارگریز یا stealth در جنگندههاست.
از زمانی که رادار بهعنوان چشم تیزبین مدافعان آسمان ظهور کرد، پنهانکاری به اولویت اول طراحی در هواپیماهای نظامی تبدیل شد. اینکه چگونه یک جنگنده از دل شبکههای گستردهی راداری عبور میکند بدون آنکه حتی یک هشدار ساده صادر شود، سؤالی است که پاسخ آن ترکیبی از طراحی، مواد پیشرفته و فیزیک دقیق است.
سطح مقطع راداری یا RCS، معیاری است که نشان میدهد یک جسم تا چه حد امواج راداری را بازتاب میدهد. این مقدار بر حسب متر مربع بیان میشود و هواپیماهای معمولی میتوانند RCSهایی در حد ۱۰ متر مربع داشته باشند، در حالی که جنگندههای رادارگریز پیشرفته، RCS کمتر از ۰٫۰۰۵ متر مربع دارند! کاهش این مقدار حیاتی است، چرا که اگر رادار نتواند امواج بازتابی قابلتوجهی دریافت کند، جسم در میدان دید آن ناپدید میشود. همین موضوع باعث شده طراحان نظامی از شکل بدنه گرفته تا پوشش سطحی هواپیما را طوری طراحی کنند که RCS را به حداقل برسانند. در واقع، در دنیای نبرد مدرن، دیده نشدن، معادل زنده ماندن است.
هر سطح صاف و عمود نسبت به رادار، مانند آینهای عمل میکند که امواج را دقیقاً بازتاب میدهد. اما اگر همین سطح بهصورت زاویهدار یا خمیده باشد، امواج به جهات دیگر منحرف شده و به گیرنده رادار باز نمیگردند. این اصل باعث شد مهندسان نظامی، طراحی هواپیماها را از فرمهای سنتی به هندسههای چندوجهی و نامتعارف تغییر دهند. طراحی هندسی مثل بازی نور و آینههاست؛ کافی است موج رادار را فقط کمی از مسیر بازگشت منحرف کنید تا در رادار ناپدید شوید. همین اصل باعث شد که پنهانکاری بیشتر شبیه هنر هندسه کاربردی شود تا صرفاً فناوری رادارگریز نظامی.
با وجود همه پیشرفتها، رادارگریزی مطلق نیست. رادارهای جدید چندطیفی، حسگرهای فروسرخ (IRST) و رادارهای باند پایین، در حال تبدیل شدن به تهدیدی برای استلثها هستند. این سیستمها دیگر فقط به امواج X-band متکی نیستند، بلکه طیف گستردهای از انرژی را شناسایی میکنند. همین موضوع باعث شده طراحی پنهانکارانه بهسمت کاهش امضای حرارتی و صوتی نیز حرکت کند، اما این کار چالشهای فنی بسیاری دارد.
برای مشاهده کامل مطب کلیک کنید