صدا در فیلم مستند، صرفاً یک پسزمینه نیست، بلکه ابزاری روایی قدرتمند است که تاثیر عمیقی بر تجربه و درک بیننده از واقعیت دارد. اهمیت صداگذاری در سه جنبه کلیدی بررسی میشود: ایجاد حس واقعیت که از طریق صداهای محیطی (مانند باد یا شلوغی بازار) به ناخودآگاه بیننده القا میکند که «اینجا واقعی است». در صورت ضعیف بودن این صداها، ساختار واقعگرایی فیلم فرو میریزد. دوم، تقویت روایت از طریق لایههایی، چون نریشن، مصاحبهها و افکتهای صوتی که به انتقال اطلاعات کمک میکنند. سوم، تاثیرگذاری عاطفی و ساختار روایی؛ موسیقی و طراحی صدا، حال و هوای فیلم را تعیین کرده و با برجستهسازی یک لحظه از طریق صدای ناگهانی یا سکوت، توجه بیننده را به نکات کلیدی معطوف میسازد. در نهایت، صداگذاری حرفهای مانند یک معمار نامرئی عمل میکند و باید استادانه در خدمت محتوا باشد تا بیننده بدون وقفه در دنیای خلقشده غرق شود. حسن مهدوی، یکی از چهرههای برجسته صداگذاری مستند ایران، با کارنامه موفق در آثار تحلیلی و اجتماعی، به این هدف دست یافته است. او با تمرکز بر شفافیت دیالوگها و طراحی دقیق صداهای محیطی (آمبیانس)، به آثار مستند عمق و اصالت بخشیده و با لایهبندی استادانه عناصر صوتی، انتقال دقیق مفاهیم و احساسات مورد نظر کارگردان را ممکن ساخته است.
فیلم مستند «جای خالی فرهاد» از آثار راهیافته به نوزدهمین جشنواره سینمای مستند ایران «سینماحقیقت» جدیدترین اثر مهدوی به عنوان صداگذار است. به همین بهانه به سراغ او رفتیم. حسن مهدوی، صداگذار فیلم مستند «جای خالی فرهاد» در گفتوگو با میزان به تشریح دیدگاه خود پرداخت.
وی با تاکید بر اینکه «مستند بودن» آثار برایش اهمیت بنیادی دارد، گفت: اگر صداگذار به جهان مستند آگاه باشد و با آن امکانات و ابزار آشنا بوده و آنها را در اختیار داشته باشد، میتواند بدون مشکل از پس صداگذاری موفق سربرآورد. مقصود از ابزار یعنی اینکه تمام صداهایی که در فیلم استفاده میکنیم را بیشتر بشکل طبیعی باید به صورت مستند ضبط کرده باشد.
مهدوی این فلسفه را در عمل و طی بیش از ده سال به یک «اتفاق بزرگ در صدای سینمای ایران» تبدیل کرده است و در توضیح آن گفت: با یک گروهی از دوستانم، تمام صداهای ایران از بازارهای تبریز و کرمان و تهران تا شیراز و شمال را ضبط کردهایم، پرندههای مختلف، رودخانهها، چشمهها، حتی صدای پا و….