گروه تئاتر و موسیقی: نمایش «اروندخون» یکی از
آثار قابل تامل این روزهای تئاتر صحنهای کشور است، اثری که نویسندگی آن را
ایوب آقاخانی برعهده داشته است. قلم ایوب در همراهی با کارگردانی کوروش
زارعی در انتخاب بجای بازیگران و استفاده صحیح از نور و صدا و جلوههای
ویژه و هدایت درست بازیگران حرکت، این نمایش را متفاوت از آثار دیگر کرده
است.
الهام گرفتن «اروندخون» از ۱۷۵ شهید غواص
نمایش «اروندخون»چطور شکل گرفت؟ هسته اولیه به ذهن چه کسی رسید؟
حمیدنیلی- شکل گیری این کار با
تشییع شهدای غواص بود که با حضور در این مراسم به دهه 65 برگشتم و احساس
کردم یک عقبه تبلیغاتی با این حجم تشییعکننده یک اتفاق برای فضای دفاع
مقدس است و احساس کردم برای تکریم شهدا و دفاع مقدس کار خاصی نکردهایم،
اتفاق بعدی این بود که در اربعین هم درگیر کار سکوت سرخ بودیم و دوست داشتم
در این فضا باشم. وجه مشترک شهدای غواص و فضای اربعین هسته اولیه شکلگیری
بود که بعد از آن آقای زارع تشریف آوردند و برای نویسندگی آقای ایوب
آقاخانی را پیشنهاد دادند.
کوروش زارعی – در ایامی که دو شهید
را در حوزه هنری به خاک سپردیم جزو مکنونات قلبیام این بود که کاری که در
توانمان و در شان این بچهها هست انجام دهیم و سه روزی از این موضوع
نگذشته بود که آقای نیلی زنگ زدند. خوشحالم که توانستم برای این بچهها و
عملیات کربلای 4 کاری روی صحنه ببرم.
در کشورهای صاحب فرهنگ قاعده این است که
هنرمندان در حوزه فرهنگ جامعه را راهبری میکنند و موضوعی را مهم میکنند.
در ماجرای شهدای غواص به وضوح دیده شد که هنرمندان از مردم جا ماندند…
کوروش زارعی- البته برای شهدای
گمنام تئاترهای زیادی بوده و کارهای بسیاری انجام شده است. این فاجعه
دردناک احساسات را جریحهدار کرد و دیدیم نمایش خیابانی دریادلان کار شد.
هنرمندان ما آدمهای بیدردی هم نیستند و اشخاصی در این قضیه دغدغه دارند و
توانستهاند در این مدت کوتاه حداقل در عرصه تئاتر جریانسازی خوبی کنند.
حمید نیلی –به نظرم چون در این فضا
زندگی میکنند خیلی از اتفاقات میتواند یک کار هنری را رقم بزند، در
نتیجه وقتی میخواهیم بگوییم وظیفه هنرمند این است که راجع به اتفاقات
عکسالعمل نشان بدهد، این دور از ذهن نیست که هنرمند الهام بگیرد و کاری را
خلق کند.
۴۵ میلیون هزینه دکور شد و ۴۰ هزار لیتر آب روی صحنه آوردیم
هنرمندان توانستند آن عقبماندگی از جامعه را در ماجرای شهدای غواص جبران کنند ؟ برای اینکار چقدر هزینه شد؟
اول کار را شروع کردیم و بعد دنبال اسپانسر گشتیم/ کن و اسکار هم سفارشی کار میکنند
حمید نیلی- یک جمله معترضه بگویم.
بنده معنی سفارشی بودن را در این حوزه متوجه نشدهام، به هر آنچه در حوزه
دفاع مقدس و عرصه دینی و آیینی اتفاق میافتد انگ سفارشی بودن را نزنیم. در
حوزه کارهایی که انجام دادم ابتدا کار شروع شده و بعد دنبال اسپانسر بودیم
یعنی این دغدغه خود من بوده است. در حوزه روشنفکران این عرصه هم هر اتفاق
در حوزه مذهب و دفاع مقدس و دین و آیین یک شائبه سفارشی بودن دارد که
میخواهم بگویم خود ما باید این شائبه را ترمیم کنیم.
کوروش زارعی- من هیچ ابایی ندارم
که اینطور باشد. فکر میکنید فستیوال کن یا اسکار برای خودش سیاستگذاری
ندارد؟ آنها سفارش میدهند که فیلم اینطور شکل شود، هر فستیوال و جشنواره و
هر کشوری برای خودش خط مشی دارد. آمریکاییها وقتی فیلم میسازند در هر
فیلم سینمایی ده پلان و شات از پرچم آمریکا دارند، کدامیک از فیلمهای ما
پرچم ایران را دارد؟ تا یک کارگردان پرچم ایران بگذارد میگویند پاچهخواری
کرده است! در کشور ما یک جریان شبهروشنفکری هست که عقیم وارد شده و عقیم
مانده و عقیم هم خواهد ماند. روشنفکر رسولالله صلوات الله علیه و
امیرالمومنین علیهالسلام بودند و روشنفکرتر از اینها در طول تاریخ بشریت
نداشتهایم.
سفارشی دو وجه است، جاهایی بار مثبت و
جاهایی بار منفی دارد. من هم در سوالم گفتم «اروند خون» با وجود سفارشی
بودن به دل مینشیند. کانال کمیل چندسال پیش بود؟
سال 78 بود. این کار با دل بود.
کنار آن چقدر کار آمده است؟ نشده است.
با دیدن «اروند خون» به جوانی که زمان جنگ
را خیلی به یاد ندارد چه حسی به جوان دست میدهد؟ به هرحال در بین رزمندگان
هم کسانی بودند که این اهداف ارزشی را نداشتهاند.
اما همه اینها به خاطر دفاع از مملکت و خاک و… رفتند.
چطور به بازیگرها رسیدید؟ بازیگر شمالی کیست؟
حسین پورکریمی از جوانان خوشآتیه کشور است که ساعت
20 هم نقش پسر مرا بازی میکرد، امسال هم در جشنواره سراسری تئاتر ماه
جایزه بهترین بازیگری مرد را دریافت کرد.
خود نمایی ندارد؟
و نکته پایانی …
حمید نیلی- به خاطر این دو شهید
دوست داشتم اجرا در حوزه هنری باشد اما حوزه قانون خاصی داشت و طلب پول
برای سالن کردند و حقیقتاً نداشتیم که پول سالن را بدهیم. من خودم دوست
دارم در تالار وحدت به اجرا ببریم چون جای این کار در وسط شهر خالی است.
رسیدن به آقای زارعی یک نعمت خداوندی بود، از دوستان تولید و اجرا و
بازیگران تشکر میکنم همچنین آقای کلاته، افشار، براتی و … که بسیار کمک
کردند.
کوروش زارعی- تهیه کننده انصافا هم
چیزی کم نگذاشتند و هرچه گفتیم قبول کرد و لطف کرد. آرامشی که در این کار
داشتم در کار قبلی هم نداشتم. بخشی از بار فکری مرا حسین دهدار به دوش
میکشید و همچنین همه دوستان که در کار بودند موجب آرامش فکری من بودند و
خداراشکر که توانستم با آرامش خاطر فقط به کارگردانی و هدایت متن و بازیگری
و … فکر کنم و کاری به مسائل تولید و دکور و … نداشته باشم.