کدام اندیشهها، صحنهگردان مبارزه با اشغالگری در جامعه دهه ۲۰ سریال «خاتون» هستند؟
سوره سینما – فاطمه ترکاشوند : قهرمانان زن در فیلمها و سریالهای ایرانی، سابقهای طولانی دارند و از قضا در اغلب موارد هم مورد اقبال مخاطب قرار گرفتهاند. آخرین نمونه از این قهرمانها را البته با شمایلی تازه، سریال «خاتون» به نمایش گذاشته است آن هم در بستر قصهای که به جنگ و دوران اشغال کشور بعد از جنگ جهانی دوم میپردازد و همین مسئله شمایل قهرمان زن داستان را با اقتضائاتی متفاوت تغییر داده است. زنی که از یک سو به واسطه پیشقصهای از تولد در قوم بختیاری، روحیهای جنگاور دارد و همین یکی از وجوه تمایز او با اغلب قهرمانهای زن سینمای ایران است و از سوی دیگر برای تحقق بخشیدن به این روحیه مبارزهجو نیاز به پشتوانهای اندیشهای دارد که آن هم در همان پیشقصه و متصل به پدر بختیاریاش شکل و سامان یافته است.
«خاتون» در همان پلان اول با ویژگی تفنگداری و اسلحهبهدستی به مخاطب معرفی میشود و بعدا مهارت او در تیراندازی این خصوصیت را تکمیل میکند. اما آرام آرام با گرایشهای فکریاش در تعامل با اطرافیان خصوصا همسرش (اشکان خطیبی)، مادر همسرش (شبنم مقدمی) و دوست صمیمیاش (ستاره پسیانی) آشنا میشویم. او در ارتباط با مادر همسرش، آشکارا خصوصیات زنی مدرن در تقابل با زنی سنتی را بروز میدهد و به مبارزه با تلاش او برای نگه داشتن زن در خانه، محدود کردنش به مادری و همسری و زدودن روحیه رزمجوی او که حتی در نوع لباس پوشیدنش (شلوار و لباس شکار) هم بروز میکند، برمیخیزد. هرچند که فمینیستی نامیدن وجوه شخصیت خاتون، اشتباه است اما گرایش این کاراکتر به رویکردهای لیبرالی و آزادیخواهانه از جنس مدرن را آشکار میکند. خصوصا اگر این شخصیت را در دوقطبی با شوهرش که مجموعهای کامل از قدرت قاهره در یونیفرم نظامی و خادم دستگاه حاکمیتی دوران ببینیم، این گزاره پررنگتر هم میشود. اما هنوز کافی نیست.