ناصر ارباب/ صبا، روز خبرنگار فقط فرصتی برای تبریک گفتن به کسانی نیست که روایتگر رویدادها هستند؛ شاید مهمتر از تبریک، بازخوانی وضعیتی باشد که خبرنگار امروز در آن کار میکند؛ خبرنگاری که از یک سو با مخاطبی مواجه است که دیگر هر خبر رسانه رسمی را بهسادگی نمیپذیرد و از سوی دیگر، در میان محدودیتهای دسترسی به منابع، فشارهای سازمانی، ملاحظات سیاسی و مشکلات اقتصادی رسانه گرفتار است.
محمد دلاوری، خبرنگار و مجری تلویزیون، از جمله چهرههایی است که تجربه سالها خبرنگاری میدانی، مستندسازی و برنامهسازی را در کارنامه دارد. او در گفتوگو با ما به مناسبت روز خبرنگار، درباره مهمترین چالشهای این حرفه سخن گفت؛ از اینکه چرا رسانهها گاهی کیلومترها از منابع اصلی خبر فاصله دارند تا اینکه خبرنگار چگونه باید در برابر فشارها ایستادگی کند و اساساً در عصر «انسانرسانهها» چه چیزی یک خبرنگار حرفهای را از یک شهروند صاحب دوربین متمایز میکند.
دلاوری در این گفتوگو همچنین درباره آینده مرجعیت رسانههای رسمی، خودسانسوری، ضرورت خبرنگاری مطالبهگر، تجربه «صرفاً جهت اطلاع» و مهمترین آسیب رسانههای ایرانی صحبت کرد و در پایان، خطاب به خبرنگاران جوان گفت که بیش از تعارفات روز خبرنگار، باید به حرفهایگری و انضباط در کارشان فکر کنند.
خبرنگار امروز؛ میان حقیقت و فشار
دلاوری در ابتدای این گفتوگو، درباره بحران اعتماد به رسانهها و فاصله رسانه با منابع اصلی خبر، گفت: «رسانه کیلومترها از منابع اصلی خبر فاصله گرفته است. خیلی وقتها میتوان وضعیت را به یک کوه یخ تشبیه کرد؛ آنچه رسانه به آن دسترسی دارد، بخش کوچکی از چیزی است که در لایههای حاکمیت، سیاست و جریانهای اصلی اقتصادی وجود دارد.»
او ادامه داد: «حتی اگر یک رسانه بسیار حرفهای باشد، جهتگیری نداشته باشد و کاملاً بر اساس اصول و قواعد حرفهای عمل کند، باز هم وقتی میزان دسترسیاش به اطلاعات پایین باشد، نمیتواند بهخوبی مخاطب را راضی کند. مخاطب هر بار خبری را میخواند و بعد مدتی میبیند که آن خبر نقض شده یا اتفاقی متفاوت از آنچه رسانه گفته رخ داده است. بنابراین طبیعی است که اعتمادش کاهش پیدا کند.»
به اعتقاد این خبرنگار، پاسخ به این پرسش که آیا رسانههای رسمی هنوز مرجعیت خبری دارند یا دوران آنها به پایان رسیده، نمیتواند یک پاسخ ساده «بله» یا «خیر» باشد: «باید دید کدام روزنامه، کدام رسانه رسمی، با چه مدل عملیاتی و در چه مقطعی را بررسی میکنیم.»
دلاوری تأکید کرد که همچنان رسانههایی وجود دارند که به واسطه نیروی انسانی حرفهای و ارتباط با منابع، میتوانند اطلاعات دست اول دریافت کنند: «اینکه بگوییم رسانههای رسمی تمام شدهاند و رسانههای غیررسمی جای آنها را گرفتهاند، کمی سادهسازی است. مخاطب همچنان به یک تیم نیاز دارد که هنگام تولید خبر توانایی راستیآزمایی و جداسازی اطلاعات درست از غلط را داشته باشد.»