اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز و فشار بر مسیرهای جنوبی تجارت، اقتصاد آسیای مرکزی به شدت تحت فشار قرار گرفته است
جوان آنلاین: با اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز و فشار بر مسیرهای جنوبی تجارت، اقتصاد آسیای مرکزی به شدت تحت فشار قرار گرفته است. از آنجا که کشورهای آسیای مرکزی همگی محصور در خشکی هستند و برای دسترسی به بازارهای جهانی به مسیرهای ترانزیتی وابستهاند، هرگونه اختلال در این مسیرها میتواند اقتصاد آنها را با بحران مواجه کند. در چنین شرایطی، رقابت بر سر مسیرهای جایگزین به شدت افزایش یافته و «کریدور میانی» به عنوان مهمترین گزینه پیشروی این کشورها مطرح شده است. با این حال، بررسی دادههای لجستیکی و اقتصادی نشان میدهد که ایران همچنان میتواند مسیرهایی سریعتر، ارزانتر و با ظرفیت بالاتر به این کشورها ارائه کند.
بحران تنگه هرمز و پیامدهای آن برای آسیای مرکزی
تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی محسوب میشود. از این گلوگاه دریایی، در شرایط عادی روزانه حدود ۱۳۰ کشتی عبور میکند که تقریباً نیمی از آن کشتیهای حامل انرژی بوده و نیمی دیگر کشتیهای کانتینربر و فلهبر و دیگر کشتیهای تجاری هستند. این بدان معناست که هرگونه اختلال در این مسیر، نهتنها قیمت انرژی، بلکه هزینه حملونقل جهانی را افزایش میدهد و در نهایت تجارت کشورهای محصور در خشکی را نیز تحت فشار قرار میدهد. با بسته شدن تنگه هرمز، کشورهای آسیای مرکزی که بخشی از صادرات خود را از طریق بندر شهید رجایی ایران انجام میدادند، با محدودیت جدی مواجه شدهاند. اهمیت این موضوع زمانی روشنتر میشود که بدانیم ایران در سالهای اخیر به یکی از مهمترین مسیرهای ترانزیتی منطقه تبدیل شده است. طبق آمارهای رسمی، حجم ترانزیت کالا از ایران در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۲ میلیون تن بوده و این رقم نسبت به سال ۲۰۲۰ حدود ۳۰۰ درصد رشد داشته است. بخش قابل توجهی از این حجم مربوط به تجارت کشورهای آسیای مرکزی بوده است. این آمار نشان میدهد که بحران تنگه هرمز میتواند مستقیماً بر تجارت آسیای مرکزی تأثیر بگذارد و این کشورها را به سمت مسیرهای جایگزین سوق دهد.
گزینه پیشروی آسیای مرکزی: کریدور میانی