اقتصاد۲۴- جنگ ایران و اسرائیل به روز چهارم رسید و علاوه بر خاورمیانه، سبب شده که نبض جهان نیز با ریتم تنش بزند و اقلیم اقتصاد زیر سایه ابهام نفس بکشد. بازارهای مالی بیش از پیش آینهای تمامنما از سرشت ناپایدار هستند. آنجا که پیچیدگی ژئوپلیتیک، سادهترین معادلات اقتصادی را نیز بر هم میزند و لرزه جنگ، ستونهای برافراشته ثبات را به چالش میکشد، در میانه این آشفتگی ساختارمند، که فرار سرمایه به غریزه بقا میماند و کنترل نقدینگی به هنر بندبازی بر لبه تیغ، درک مکانیسمهای پنهان و آشکار اقتصاد، نه تنها یک ضرورت آکادمیک، که فریضهای ملی است.
برای رمزگشایی از این معمای متغیر و ترسیم نقش راهی برای عبور از توفانهای پیشبینیناپذیر، به سراغ «مرتضی افقه»، کارشناس برجسته مسائل اقتصادی رفتیم تا لایههای پنهان این بحران را بکاویم و راهکارهای برونرفت از آن را واکاوی کنیم.
*وضعیت کنونی بازارهای مالی و پولی کشور را در سایه تشدید تنشها چگونه ارزیابی میکنید؟
– آنچه در بازارهای مالی و پولی شاهد هستیم، بازتاب طبیعی افزایش ریسک و عدم قطعیت در فضای کلی اقتصاد است. وقتی فعالان بازار با چشماندازی مبهم روبهرو میشوند، به سرعت واکنش نشان میدهند. در شرایطی که وارد یک فاز جدید از تنشهای منطقهای شدهایم و آینده نامشخص به نظر میرسد، اولین واکنش بازارهای مالی، افزایش قیمتها و تمایل افراد برای تبدیل داراییهایشان به اشکال امنتر مانند ارز و طلا است.
این پدیده، زمینه را برای آنچه گرایش به فرار سرمایه مینامیم، فراهم میکند.
*در چنین شرایط حساسی، دولت چه نقشی در مدیریت بازارها و حمایت از معیشت مردم میتواند ایفا کند؟
– در این مقطع، نقش دولت بسیار کلیدی است. دولت باید با استفاده از ابزارهایی که در اختیار دارد، بازار را تنظیم کند و از معیشت و نیازهای ضروری مردم محافظت نماید.
این شامل افزایش نظارتها و کنترلهای لازم میشود. من همیشه تأکید کردهام که حتی در دوران تحریمها و پیش از این تنشها، دولت باید نقش فعالتری در مدیریت اقتصادی ایفا میکرد.
متأسفانه برخی دیدگاهها که بدون در نظر گرفتن واقعیتها، بر آزادسازی کامل قیمتها اصرار داشتند، میتوانند در چنین بحرانهایی، اوضاع را پیچیدهتر کنند.