اقتصاد۲۴-عبداله بهرامی، رییس کمسیون فرش و صنایع دستی اتاق تعاون ایران- فرش دستباف ایران، این میراث گرانبهای ملی که قرنها نماد هنر، فرهنگ و اصالت ایرانی در بازارهای جهانی بوده، امروز بیش از هر زمان دیگری در سایه سیاستهای اشتباه ارزی، از نفس افتاده است. سیاست پیمانسپاری ارزی که از سال ۱۳۹۷ در پی نوسانات ارزی و با هدف بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به چرخه رسمی اقتصاد کشور اعمال شد، نهتنها نتوانست هدفگذاریهای اعلامشده را محقق کند، بلکه بهویژه در بخشهایی مانند صادرات فرش دستباف که ماهیت آن با ساختار این سیاست ناسازگار است، به بحرانی تمامعیار بدل شد.
آمار رسمی گواهی بر عمق فاجعه دارد. صادرات فرش دستباف ایران که دهه ۷۰ بیش از یک میلیارد دلار بود و پیش از سال ۱۳۹۷ در بدترین شرایط تحریمی حدود ۴۰۰ میلیون دلار در سال بود، پس از اجرای سیاست پیمانسپاری ارزی، بهشدت سقوط کرد و در سالهای اخیر به زیر ۴۰ میلیون دلار در سال رسیده است؛ رقمی که نهتنها برای کشوری با قدمت هزارساله در صنعت فرش غیرقابلقبول است، بلکه برای هزاران بافنده، صادرکننده، و فعال این صنعت به معنای نابودی کامل معیشت است.
فرش دستباف یک کالای هنری، فرهنگی و لوکس است که در بسیاری از موارد در قالب صادرات چمدانی یا فروشهای غیرمتمرکز بهدست مشتریان میرسد. اغلب خریداران خارجی آن گالریداران، مجموعهداران و مشتریان خاص هستند، نه شرکتهای بزرگ یا خریداران عمده. در این ساختار، فروش نقدی رایج است و بازگرداندن ارز از طریق نظام بانکی رسمی یا سامانههایی مانند نیما عملاً غیرممکن یا با هزینههای گزاف همراه است. الزام صادرکنندگان فرش به بازگرداندن ارز از مسیر رسمی، باعث شد بسیاری از فعالان این حوزه عطای صادرات را به لقایش ببخشند.