جنگ ضمن آنکه قیمتها را از مسیر واقعی هزینهها بالا میبرد، از مسیر روانی و انتظارات نیز به آنها شتاب میدهد
جوان آنلاین: جنگ ضمن آنکه قیمتها را از مسیر واقعی هزینهها بالا میبرد، از مسیر روانی و انتظارات نیز به آنها شتاب میدهد. به بیان سادهتر، مردم وقتی احساس کنند فردا گرانتر از امروز است، امروز زودتر خرید میکنند؛ فروشندهها وقتی احساس کنند فردا هزینه جایگزینی کالا بالاتر میرود، امروز نرخ را بالاتر میگذارند؛ و در این میان، تورم از یک متغیر اقتصادی به یک رفتار جمعی تبدیل میشود. در چنین شرایطی، به گفته عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، مهمترین مطالبه مردم کنترل تورم و ثبات اقتصادی است، از این رو دولت باید با طراحی یک بسته جامع (شامل کنترل نرخ ارز، مدیریت کسری بودجه و تقویت نظارت بر بازار)، مهار تورم را در اولویت فوری قرار دهد.
تورم در شرایط عادی هم پدیدهای پیچیده و چندعاملی است، اما در اقتصاد نامتعادل، این پیچیدگی دوچندان میشود. چون دیگر فقط با کسری بودجه، رشد نقدینگی یا ضعف تولید مواجه نیستیم؛ بلکه با اختلال در تولید، کاهش واردات، محدودیتهای ارزی، افزایش نااطمینانی، کاهش سرمایهگذاری و حتی تغییر الگوی مصرف خانوارها روبهرو هستیم. در چنین وضعیتی، نخستین خط دفاعی دولت، مدیریت انتظارات است. اگر افکار عمومی و فعالان اقتصادی باور کنند که دولت برنامه روشن، منابع کافی و اراده لازم برای مهار بحران را دارد، بخش مهمی از فشارهای تورمی فروکش میکند. اما اگر پیامهای متناقض، تصمیمهای ناگهانی و سیاستهای مقطعی بر فضای اقتصاد حاکم شود، بازارها به سرعت واکنش نشان میدهند و قیمتها پیش از آنکه کالا جابهجا شود، در ذهنها و تابلوها افزایش مییابند.
تأمین هزینهها با چاپ پول وسوسهانگیز است
محسن مقدم، کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه، یکی از خطرناکترین دامها در شرایط جنگ را وسوسه تأمین هزینهها از طریق پول پرقدرت و استقراض بیضابطه از بانک مرکزی میداند و در گفتوگو با «جوان» میگوید: جنگ هزینه دارد، از امنیت و لجستیک گرفته تا حمایت از زیرساختها، جبران خسارتها، یارانه کالاهای اساسی و پشتیبانی اجتماعی. اما اگر این هزینهها از مسیر خلق پول بیپشتوانه تأمین شود، آتشی که قرار است با آن جنگ را مدیریت کرد، به جان سفره مردم میافتد. تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که در دوران بحرانهای امنیتی، آنچه از همه سریعتر فرو میریزد، نه فقط ارزش پول ملی، بلکه اعتماد به سیاستگذار است. وی میگوید: در این شرایط، دولت از یک سو باید از مردم و تولید حمایت کند و از سوی دیگر نباید اجازه دهد حجم پول با سرعتی بیشتر از ظرفیت اقتصاد افزایش یابد.