بدون اغراق باید گفت که زور جنگ به تعاون نمی رسد چراکه نهادهای برخاسته از دل جامعه، ریشه‌دار در اعتماد عمومی، و مبتنی بر همکاری داوطلبانه، قدرتی نرم و پایدار دارند که از سخت‌ا نهادینه شده در فرهنگ مردمی‌اند.

ویژگی‌هایی که موجب پایداری تعاون در برابر جنگ می‌شوند عبارتند از:

* انعطاف‌پذیری ساختاری و غیربروکراتیک

* مشارکت داوطلبانه اعضا در تصمیم‌گیری و اجرا

* اتکا به منابع بومی و شبکه‌های غیررسمی

* امکان بازتولید سریع سرمایه انسانی و اجتماعی

نتیجه‌گیری

در جهانی پرمخاطره، با احتمال دائم بحران‌های انسانی، اقلیمی و ژئوپولیتیکی، نهادهایی که از درون مردم رشد یافته‌اند و بر اساس مشارکت و اعتماد متقابل عمل می‌کنند، بیش از دیگر ساختارها شانس بقا و توسعه دارند. تعاون، نه یک الگوی اقتصادی صرف، بلکه سازوکاری برای حفظ کرامت انسانی، انسجام اجتماعی و تاب‌آوری اقتصادی است.

«زور جنگ به تعاون نمی‌رسد» بازتاب واقعیتی تاریخی و تحلیلی است که باید در برنامه‌ریزی کلان، سیاست‌گذاری توسعه و طراحی نهادهای آینده‌نگر مدنظر قرار گیرد.

*کارشناس اقتصادی در حوزه تعاون