اقتصاد۲۴- «بلک فرایدی» یا همان «جمعه سیاه» سالهاست که بهعنوان یکی از بزرگترین رویدادهای خرید در جهان شناخته میشود. در بسیاری از کشورها، این روز فرصتی واقعی برای مصرفکنندگان است تا کالاهای مورد نیاز خود را با تخفیفهای چشمگیر تهیه کنند و فروشندگان نیز با افزایش حجم فروش، سود بیشتری کسب کنند، اما در ایران، این رویداد به شکلی متفاوت و اغلب بحثبرانگیز اجرا میشود؛ شکلی که بیش از آنکه به معنای واقعی کلمه «فرصت خرید» باشد، به یک نمایش تبلیغاتی و تقلید کورکورانه تبدیل شده است.
پلتفرمهای فروش آنلاین و برخی فروشگاههای بزرگ در ایران طی سالهای اخیر تلاش کردهاند با برگزاری کمپینهای بلک فرایدی، خود را همسو با جریان جهانی نشان دهند، اما تجربه مصرفکنندگان و بررسیها نشان میدهد که بسیاری از این تخفیفها صوری هستند؛ یعنی قیمت کالاها پیش از اعلام تخفیف افزایش یافته یا تخفیف اعلامشده در عمل هیچ مزیتی برای خریدار ندارد. در مواردی حتی دیده شده که قیمت نهایی کالا پس از تخفیف، از قیمت همان کالا در فروشگاههای دیگر بالاتر است. از این رو این تناقض آشکار، بلک فرایدی ایرانی را به یک بازی روانی با مصرفکنندگان بدل کرده است.
فرهنگ مصرف در ایران نیز بهگونهای شکل گرفته که بسیاری از مردم بهدنبال «تخفیف» هستند، حتی اگر این تخفیف واقعی نباشد. تبلیغات گسترده پلتفرمها با درصد تخفیفهای عجیب، باعث میشود مصرفکنندگان احساس کنند اگر در این رویداد خرید نکنند، فرصت بزرگی را از دست دادهاند. این فشار روانی یکی از ابزارهای اصلی بازاریابی در بلک فرایدی ایرانی است؛ ابزاری که بیشتر بر هیجان و ترس از دست دادن (FOMO) تکیه دارد تا بر ارائه ارزش واقعی.