اقتصاد ۲۴ – در اجرای توافق جدید میان بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی و بهدنبال حکم مندرج در قانون مالیات بر ارزش افزوده، اجرای مرحله نخست طرح «کسر علیالحساب از تراکنشهای کارتخوان» آغاز شده است.
بر اساس این طرح، فعلاً ۸ درصد از خریدهای انجامشده از طریق دستگاههای پوزِ برخی اصناف بهصورت علیالحساب کسر میشود و مابقی مبلغ تراکنش به حساب صاحبان دستگاه واریز خواهد شد. این اقدام پس از تفاهم مشترک بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی کلید خورده و به اعتقاد متولیان این طرح، هدف آن، شفافسازی مبادلات، جلوگیری از فرار مالیاتی و اجرای دقیق قانون مالیات بر ارزش افزوده عنوان شده است.
در همین رابطه، سیاوش غیبیپور، کارشناس امور مالیاتی، درباره روند هوشمندسازی مالیاتستانی در سازمان امور مالیاتی و موضوع اخذ مالیات از تراکنشهای بانکی، به ماده ۱۷ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده اشاره کرد و گفت: همیشه اعتراض مردم در دو محور مطرح میشود؛ نخست اینکه کارمندان و کارگران پیش از دریافت حقوق، مالیاتشان کسر میشود، در حالی که بسیاری از اصناف عملاً مالیات نمیپردازند. محور دوم نیز مربوط به نگاه منفی بخشی از مصرفکنندگان نسبت به فروشگاههایی است که هنگام خرید، ۱۰ درصد ــ که در سالهای قبل ۹ درصد بود ــ اضافه بر مبلغ خرید دریافت میکردند. نگرانی مردم این بود که آیا این مالیات واقعاً به خزانه دولت واریز میشود یا خیر؟»
غیبیپور تأکید کرد: در روش جدید تنها یک تغییر در زمانبندی رخ داده است؛ به بیان دیگر، صرفاً یک تقدم زمانی ایجاد شده و ماهیت فرایند تغییر نکرده است. پیش از این، اصناف مالیاتی را که از مردم دریافت میکردند، معمولاً در پایان هر فصل ــ یعنی با فاصله حدود چهار ماه ــ واریز میکردند؛ اما اکنون قرار است این فاصله زمانی حذف شود؛ یعنی همان روزی که مالیات خرید پرداخت میشود، سهم فروشگاه نیز تسویه شود. در نتیجه، آن ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده همان لحظه به حساب ویژه خزانه واریز خواهد شد.
این کارشناس امور مالیاتی افزود: این تغییر تنها جابهجایی زمانی است، اما از منظر کنترل و رسیدگی بسیار اهمیت دارد؛ زیرا بخش زیادی از راههای فرار مالیاتی، اختلافنظرها، رسیدگیهای طولانی و جرایم مرتبط را مسدود میکند.
بیشتر بخوانید: سیاست تازه مالیاتی یا آزمون واکنش افکار عمومی؟/ چرا مردم از خبر کسر آنی مالیات از تراکنشها عصبانی شدند؟
وی افزود: هر فردی که خرید میکند یا در رستوران غذا میخورد، سهم مالیات مربوط به رستوران و سهم مربوط به خریدار از یکدیگر جداست. این موضوع چیز تازهای نیست، اما اجرای آن فعلاً بهصورت کلی انجام نشده و در مرحله آزمایشی از رستورانهای لوکس تهران آغاز شده است و سپس بهتدریج در سراسر کشور اجرا خواهد شد. با این حال، این تغییر هیچ تفاوتی در وضعیت کسبه و شرکتها ایجاد نمیکند.
غیبیپور با اشاره به نمونهای از کشور فرانسه مطرح کرد: در آنجا برخی افراد برای فرار از مالیات به سمت فروش نقدی میروند، اما در ایران با توجه به وجود سیستمهای پرداخت و سامانههای هوشمند مانند تاکسیهای اینترنتی، امکان فرار بسیار کمتر است؛ زیرا در هر حلقه، مصرفکننده نقش نظارتی دارد و عملاً فضای تخلف برای واسطهها محدود میشود.
این کارشناس امور مالیاتی در واکنش به پرسشی درباره تأثیر احتمالی این تغییرات بر بازار، بهویژه تورم انتظاری، گفت: باید به جنبه مثبت این اقدام در جهت افزایش شفافیت توجه کرد. از سوی دیگر، دولت چارهای ندارد جز اینکه منابع خود را یا از محل مالیات تأمین کند یا از طریق چاپ پول. چاپ پول قطعاً تورم ایجاد میکند؛ بنابراین مردم باید بپذیرند که پرداخت مالیات بخشی از سازوکار اقتصادی است. تفاوت امروز این است که اطمینان بیشتری برای خریدار ایجاد میشود.
وی افزود: مشتری اکنون با خیال راحت کارت میکشد و قبض دریافت میکند، زیرا مطمئن است سهم فروشگاه تسویه شده و همان لحظه مالیات پرداخت میشود. این شفافیت موجب میشود هر کالایی که مشمول مالیات است، مبلغ آن بلافاصله به خزانه واریز شود، کسری بودجه کاهش یابد، تورم کمتر شود و امکان سوءاستفاده نیز به حداقل برسد.