اقتصاد۲۴- مدیریت کسری بودجه دولت بهعنوان یکی از چالشهای ساختاری اقتصاد ایران، در اسناد پشتیبان بودجه سال ۱۴۰۵ جایگاه ویژهای پیدا کرده است. براساس این اسناد، کسری بودجه نه یک پدیده مقطعی، بلکه نتیجه انباشت مجموعهای از عوامل اقتصادی، نهادی و سیاستی است که در سالهای گذشته تشدید شده و اکنون به یکی از گلوگاههای اصلی ثبات اقتصاد کلان تبدیل شده است. از همین رو، رویکرد اتخاذشده در این اسناد بر شناسایی ریشههای اصلی کسری بودجه و ارائه راهکارهای تفکیکشده کوتاهمدت و میانمدت برای مهار و پیشگیری از تعمیق آن استوار است.
در بخش عوامل اصلی کسری بودجه، نخستین عامل مهم به کاهش ظرفیت تولید و صادرات نفت بازمیگردد. محدودیتهای سرمایهگذاری، تحریمها و فرسودگی زیرساختهای بالادستی باعث شده است درآمدهای نفتی دولت، چه از نظر ارزی و چه ریالی، نسبت به ظرفیتهای بالقوه کشور کاهش یابد.
عامل مهم دیگر، بار فزاینده کمکهای دولت به صندوقهای بازنشستگی ناتراز است. ناترازی این صندوقها که ناشی از ضعفهای ساختاری، مدیریتی و جمعیتی است، موجب شده هر سال سهم بیشتری از منابع عمومی صرف جبران کسری آنها شود و انعطافپذیری بودجه کاهش یابد.