در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، مسئله زن به دور از افراطهای فمینیستی یا تفریطهای سنتی بررسی میشود. شاید بنیادیترین تصویری که ایشان از زن در خانواده ترسیم میکنند، تعبیر زیبا و عمیق «المرأة ریحانة ولیست بقهرمانة» است. ایشان در این باره میفرمایند: «من با توجّه به مجموعه معارفی که در آیات و روایات و مانند اینها هست، در ذهن خودم این جور تصویر میکنم که زن، هوایی است که فضای خانواده را انباشته؛ یعنی همچنان که شما در فضا تنفّس میکنید، اگر هوا نباشد، تنفّس ممکن نیست، زن این جوری است؛ زنِ خانواده به منزله تنفّس در این فضا است». زن در این نگاه، روح و حیات خانه است؛ نه یک نیروی کار اجرایی.
نکته ظریف در اینجا تفسیر «قهرمانة» است. ایشان هشدار میدهند که «قهرمان در زبان عربی با قهرمان در زبان فارسی فرق دارد. قهرمان یعنی کارگزار، کارگر یا مثلاً فرض کنید سرکارگر؛ زن یک قهرمانة نیست» و از خطبه امیرالمؤمنین علی (ع) نقل میکنند که «الْمَرْأَةُ رَیْحَانَةٌ وَ لَیْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ»؛ یعنی زن گل است، قهرمان نیست، قهرمان یعنی پیشکار و خدمتگزارِ آبرومند. خطاب به مردان میگوید که زنان در خانههای شما مثل گلی لطیفاند که باید نسبت به آنها با کمال ظرافت و دقّت رفتار کرد.
این نگاه هرگز به معنای منزوی کردن زن در خانه یا محدود کردن حقوق و فعالیتهای اجتماعی او نیست. رهبر شهید در بیانی صریح و روشن اعلام میدارند که از نظر اسلام، میدان فعالیت و تلاش علمی و اقتصادی و سیاسی برای زنان، کاملاً باز است. اگر کسی با استناد به بینش اسلامی بخواهد زن را از کار علمی محروم کند، از تلاش اقتصادی باز دارد، یا از تلاش سیاسی و اجتماعی بینصیب سازد، به خلاف حکم خدا عمل کرده است. ایشان به روشنی میان کرامت ذاتی زن و تفاوتهای طبیعی و نقشهای اجتماعی تفکیک قائل میشوند. در عین حال، تأکید میکنند که حقوق زن در جامعه باید محفوظ باشد و تبعیض وجود نداشته باشد. ایشان به صراحت از وضعیت کشورهای غربی که در آنها دستمزد زنان از مردان در یک کار واحد کمتر است انتقاد کرده و آن را بیعدالتی محض میخوانند.