تحقیق درباره قالب شعری مسمط

همه چیز درباره قالب شعری مسمط و نمونه های آن

در ادامه با این قالب شعری آشنا می شوید. با دانشچی همراه باشید.

قالب مسمط چیست؟

وقتی شاعر چند مصراع با یک قافیه می‌سراید و بعد یک مصراع با قافیه متفاوت با آنها می‌آورد و دوباره چند مصراع هم‌قافیه و بعد یک مصراع با قافیه متفاوت، شعر مسمط سروده است.

مصراع‌های هم‌قافیه را «رشته» و مصراع آخر که قافیه‌اش متفاوت است را «بند» می‌گویند. برای درک بهتر این قالب شعر به شکل زیر توجه کنید:

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ✖ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ✖
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ✖ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ✖
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ✖ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ✦

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ• ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ•
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ• ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ•
ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ• ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ❉

«مُسَمَّط» از «سمط» گرفته شده که در عربی به‌معنی «رشته» آمده است و چون در این قالب به‌ نظر می‌آید مصراع‌ها با یک رشته به هم متصل شده‌اند، آن را «مسمط» می‌گویند.

منوچهری دامغانی، اولین کسی است که این نوع شعر را سرود. ناصرخسرو، ملک‌الشعرای بهار، شیخ بهایی و قاآنی نیز در این زمینه شعرهایی سروده‌ گلنار

طاووس بهاری را، دنبال بکندند
پرش ببریدند و به کنجی بفکندند
خسته به میان باغ به زاریش پسندند
با او ننشینند و نگویند و نخندند
وین پر نگارینش بر او باز نبندند
تا بگذرد آذر مه و آید (سپس) آذار

قسمتی از مسمط مخمس شیخ بهایی:

تاکی به تمنای وصال تو یگانه
اشکم شود از هر مژه چون سیل روانه
خواهد به سر آید، شب هجران تو یا نه؟
ای تیر غمت را دل عشاق نشانه
جمعی به تو مشغول و تو غایب ز میانه

رفتم به در صومعه عابد و زاهد
دیدم همه را پیش رخت راکع و ساجد
در میکده رهبانم و در صومعه عابد
گه معتکف دیرم و گه ساکن مسجد
یعنی که تو را می‌طلبم خانه به خانه

روزی که برفتند حریفان پی هر کار
زاهد سوی مسجد شد و من جانب خمار
من یار طلب کردم و او جلوه‌گه یار
حاجی به ره کعبه و من طالب دیدار
او خانه همی‌جوید و من صاحب خانه

منبع  : دانش چی