آشنایی با شبنم و نحوه ی تشکیل آن
شبنم چیست و چگونه بوجود می آید؟
شبنم قطرهای کوچک از آب است که در شبهای مرطوب بر روی گیاهان ظاهر میگردد. واژهٔ ژاله که امروزه مترادف شبنم به کار میرود، در قدیم علاوه بر شبنم به معنی تگرگ هم بود. علت پدید آمدن شبنم بدان جهت است که هوا غالباً شبها رو به سردی میرود. مولکولهای هوا زودتر از ذرات بخار آب اشباع میگردند و دو عامل اشباع نسبی و برودت موجب میشوند که ذرات بخار آب تبدیل به قطرههای ریز آب شود و بر سطح گیاهان قرار گیرند. شبنم باعث میشود تا گیاهان رطوبت خود را از دست نداده و شاداب بمانند.
نحوه شکلگیری شبنم را میتوان با یک آزمایش ساده مشاهده کرد. لیوانی را روی میز قرار دهید. مقداری یخ یا آب یخ داخل آن بریزید. پس از مدتی متوجه قطرات ریزی بر روی سطح خارجی لیوان خواهید شد. این قطرات در اثر متراکم شدن بخار آب موجود در هوا به وجود میآیند. دقیقاً به همین ترتیب، وقتی در طول شب گیاهان و درختان سرد میشوند، بخارآب موجود در هوا به شکل شبنم بر روی آنها متراکم میشود.
شبنم، ز هوا در نزدیکی زمین در هنگام شب ممکن است دمای هوا را تا حد نقطه شبنم برساند. از آن پس از سرد شدن باعث تراکم بخار آب میشود. در واقع این میان فرآیند اصلی تشکیل شبنم است.
اندازه گیری نقطه شبنم
برای اندازه گیری ابتدایی نقطه شبنم یک ظرف که جداره خارجی آن کاملا صیقلی باشد، اختیار کرده و مخلوط آب و یخ در آن قرار میدهیم. هرگاه روی جدار خارجی ظرف با هوای مورد نظر در تماس است. به تدریج ذرات بخار آب به صورت مایع (شبنم) پیدا شده، در دمای آب را بوسیله دماسنج تعیین میکنیم این دما درجه اشباع یا نقطه شبنم است.
دمای نقطه شبنم یخی (rf)
نقطه شبنم یخی دمایی است که هوای مرطوب و برای آنکه در مجاورت یخ اشباع شود بایستی تا آن دما سرد شود. در این فرآیند فشار هوای مرطوب p و نسبت اختلاطهای r ثابت میماند.
با پدیده میعان بیشتر آشنا شوید!