توضیحات مختصری دربارهی چشمه، قنات و چاه و انواع آن
چشمه، قنات و چاه آب از مهمترین منابع آبی محسوب میشوند و محل تلاقی سفرههای زیرزمینی آب با سطح زمین هستند. هر کدام از آنها انواع مختلفی دارند.
تعریف چشمه
چَشمه که در زبان پهلوی چَشمَگ یا چِشمَک میگفتند جایی است که آب از زیر آن بیرون زند و روان شود.
چشمه محل تلاقی سفرههای زیرزمینی آب با سطح زمین است. بسته به ثبات منبع آب، یک چشمه میتواند موقتی، دائمی یا خودجوش (آرتزین) باشد. در محل ظهور چشمه، گاه حوضچهها یا نهرهایی پدید میآیند.
از انواع چشمهها میتوان از چشمه آب گرم و چشمه آب معدنی نام برد.
در برخی زمینهای ماسهای و مسطح مانند زمینهای کشور هلند آبهای زیرزمینی از نقاطی نزدیک به هم به روی زمین میجوشد که یه این پدیده، چشمههای نشتی گفته میشود.
انواع چشمه
- چشمههای آبرفتی
- چشمههای گسلی
- چشمههای کارستی
- چشمههای درهای
- چشمههای دامنهای
تعریف قنات
قنات یاکاریز یاکهریز به کانالی که در زیر زمین کنده شده تاآب در آن برای رسیدن به سطح زمین جریان یابد میگویند. این جوی یا کانال در عمق زمین برای ارتباط دادن رشته چاههایی که از «مادر چاه» سرچشمه میگیرد به منظور هدایت آب و مدیریّصحیح مصرف آب از هدر رفت آن جلوگیری کنند.
نقش قنات و چشمهها در زندگی انسان
قناتها به عنوان یکی از قدیمیترین روشهای انتقال آب، نمونهای از دانش و خلاقیت ایرانیان در استفاده درست از منابع طبیعی هستند. این سازهها بدون نیاز به برق و سوخت، آب را از دل زمین به سطح میرسانند و به همین دلیل روشی کمهزینه و سازگار با محیط زیست به شمار میآیند. بسیاری از قناتهای قدیمی ایران هنوز هم فعال هستند و آب مورد نیاز روستاها و زمینهای کشاورزی را تأمین میکنند.
چشمههای آب گرم و معدنی نیز علاوه بر تأمین آب، کاربردهای درمانی و گردشگری دارند. مردم برای استفاده از خواص درمانی این چشمهها به شهرهای مختلف سفر میکنند و همین موضوع باعث رونق گردشگری و اقتصاد محلی میشود.
همچنین حفر اصولی چاههای آب اهمیت زیادی دارد. اگر چاهها بدون بررسی کارشناسی حفر شوند، ممکن است باعث آلودگی آبهای زیرزمینی یا کاهش شدید منابع آب شوند. به همین دلیل برای استفاده درست از منابع آبی باید از روشهای علمی و مصرف بهینه آب استفاده کرد تا نسلهای آینده نیز بتوانند از این نعمت ارزشمند بهرهمند شوند.
پیشنهادی: درباره سفر آب در درون زمین