چهرههایی مانند زهران ممدانی سیاست امریکا در قبال اسرائیل را تغییرمیدهند؟
جوان آنلاین: پیروزی زهران ممدانی، سیاستمدار مسلمان، مهاجر و آشکارا منتقد سیاستهای اسرائیل، برای بسیاری از ناظران فراتر از یک پیروزی محلی در نیویورک است. نیویورک نه فقط پایتخت مالی جهان، بلکه یکی از مهمترین میدانهای شکلگیری گفتمان سیاسی در امریکاست. به همین دلیل، هر تغییر در فضای سیاسی این شهر میتواند، بازتابی از تحولات اجتماعی گستردهتر باشد که بعدها مسیر واشینگتن را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. اینکه سیاستمداری با مواضع علنی در حمایت از فلسطینیها بتواند در چنین شهری پیروز شود، پرسشی کلیدی را مطرح میکند: آیا این تغییرات اجتماعی و نسلی میتوانند در نهایت روابط ریشهدار امریکا و اسرائیل را دگرگون کنند؟ پاسخ ساده نیست، اما روندهای در حال شکلگیری نشان میدهند شکافی تدریجی، اما پایدار، درحال گسترش است.
ساختاری که به آسانی تغییر نمیکند
روابط امریکا و اسرائیل در طول هفت دهه بهتدریج به بخشی از زیرساخت امنیت ملی واشینگتن تبدیل شده است. همکاری اطلاعاتی، پروژههای مشترک نظامی، نقش اسرائیل در معادلات خاورمیانه و نفوذ شبکههای لابیگری از مهمترین عوامل استحکام این رابطهاند. برای بخش بزرگی از نهادهای امنیتی و نظامی امریکا، اسرائیل نه یک متحد عادی، بلکه «پایگاه پیشرفته» واشینگتن در منطقه محسوب میشود؛ پایگاهی که بدون حضور نیروهای گسترده امریکایی، امکان مداخله و رصد امنیتی را فراهم میکند. این پیوند ساختاری سبب شده که حتی دولتهایی که با سیاستهای داخلی اسرائیل اختلاف دارند، در سطح عملی، همکاری امنیتی را ادامه دهند. در چنین ساختاری، هرگونه تحول بنیادین دشوار و زمانبر است. اما همزمان، جامعه امریکا نیز در دهه اخیر تغییراتی را تجربه میکند که خارج از این ساختار عمل میکنند و میتوانند مسیر آینده را آهسته تغییر دهند.
نسل جدید و شکاف در نگاه به سیاست خارجی
یکی از مهمترین این تغییرات، شکاف نسلی است. نسلهای جوانتر ــ بهویژه نسل Z و هزارهها، سیاست خارجی را از زاویه «حقوق بشر» و «قدرت/بیقدرتی» میبینند، نه از چشمانداز راهبردی- امنیتی. آنها در دوران اوج جنبشهایی مانند Black Lives Matter، MeToo، جنبشهای ضداسلامهراسی و دفاع از مهاجران رشد کردهاند؛ جنبشهایی که ساختار ذهنی آنها را محصول یک تربیت عدالتمحور کرده است. بر اساس نظرسنجیهای گالوپ و پیو، بیش از نصف جوانان امریکایی برخورد اسرائیل با فلسطینیان را «غیرقابل توجیه» میدانند و برای نخستینبار در چند دهه گذشته، جوانان دموکرات بیشتر با فلسطینیها همدلی میکنند تا با اسرائیل. این تغییر آرام، اما عمیق، نشان میدهد شکافی ارزشی در حال شکلگیری است که در بلندمدت میتواند سیاست را تحتتأثیر قرار دهد.
دانشگاهها: نقطهجوش تحول نسلی
جنبشهای دانشگاهی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، نقطه اوج این تغییرات بودند. در دهها دانشگاه از هاروارد و کلمبیا تا لسآنجلس و برکلی، دانشجویان کمپهای اعتراضی برپا کردند و خواستار آتشبس، شفافیت دانشگاهها درباره سرمایهگذاریها و پایان حمایت بیقید و شرط امریکا از اسرائیل شدند. ورود پلیس ضدشورش، بازداشت صدها دانشجو و احضار رؤسای چند دانشگاه به کنگره نشان داد، این موج اعتراضی صرفاً یک حرکت دانشجویی نیست، بلکه بازتاب تغییری ساختاری در نگاه نسل جدید به عدالت جهانی است. برای نخستینبار از دهه ۶۰میلادی، موضوع فلسطین در مرکز گفتمان دانشگاهی امریکا قرار گرفت و به عنصر مهمی در سیاسیشدن نسل جدید تبدیل شد.