مدی گذرا یا میراثی به قدمت تاریخ انسان؟
ادبیات آغازین دوران مدرن چه درسهایی درباره تنوع عصبی به ما میآموزد؟
این روزها در فضای مجازی زیاد میشنویم که تنوع عصبی (neurodivergence) یا تفاوتهای رفتاری مثل اوتیسم و بیشفعالی به یک «مُد روز» برای جلب توجه تبدیل شده است. اما متون ادبی و تاریخی نشان میدهند که نیاکان ما قرنها پیش از ابداع این واژگان بالینی، با همین تفاوتهای ذهنی و حسی زندگی میکردهاند.
سرویس بینالملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: شاید شما هم در فضای مجازی با این ادعا مواجه شده باشید که تنوع عصبی (neurodivergence) یک گرایش گذرا و امروزی است؛ برچسبی که مردم برای متمایز نشان دادن خود یا پیدا کردن گروهی که به آن تعلق داشته باشند، به کار میبرند. برای کسانی که واقعاً با این تفاوتهای ذهنی زندگی میکنند، چنین حرفهایی عمیقاً ناراحتکننده است؛ چرا که چالشهای واقعی زندگی آنها را در حد یک تب فرهنگی ساده پایین میآورد. اما پژوهشهای تاریخی واقعیت دیگری را نشان میدهند. این تفاوتها اصلاً پدیدهای جدید نیستند. در طول تاریخ، همیشه کسانی بودهاند که طرز فکر، درک حسی یا رفتارشان با بقیه جامعه فرق داشته است.
هدف ما این نیست که با معیارهای پزشکی امروز روی شخصیتهای تاریخی گذشته برچسب بیماری یا اختلال بزنیم؛ زیرا دستهبندیهایی مثل اوتیسم یا بیشفعالی (ADHD) تعریفهای خاص خود را دارند که در طول زمان تغییر میکنند. مسئله مهمتر، توجه به زندگی افرادی در گذشته است که خودشان یا اطرافیانشان متوجه تفاوتهای آنها شده بودند.