«بیکاری» یکی از معضلات اجتماعی-اقتصادی است که اگر برطرف نشود علاوه بر چالشهای معیشتی، مشکلات فرهنگی هم در اجتماع ایجاد میکند. روندهای آماری حاکی از آن است که وضعیت بیکاری در سالهای اخیر نسبت به دهههای گذشته بهبود یافته، اما همچنان نرخ بیکاری ایران با حد مطلوب (۵ الی ۳ درصد) فاصله دارد. در ادبیات اقتصادی، نهتنها پرداختن به نفس مسئله بیکاری اهمیت دارد، بلکه تحلیل جزییات آن، مثل ترکیب جنسیتی و سنی نیز مهم است.
محاسبات صورت گرفته بر اساس دادههای مرکز آمار نشان میدهد که در سال گذشته، تقریبا یکچهارم از جمعیت بیکار را جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله تشکیل دادهاند. این در حالی است که این نسبت در سال ۱۴۰۱ کمتر بود.
طبق تعاریف مرکز آمار، حداقل سن قانونی کار کردن در ایران ۱۵ سال در نظر گرفته شده است. همچنین، بیکار به شخصی اطلاق میشود که شغل ندارد، اما یا مایل به کار کردن است یا به دنبال کار میگردد. آنچه که در ادبیات اقتصادی به عنوان «جمعیت فعال» ذکر میشود در واقع مجموع افراد بیکار و شاغل است.
حال اگر جمعیت افراد بیکار در هر سال بر جمعیت افراد فعال تقسیم شود، نرخ بیکاری بهدست میآید. طبق آخرین گزارش مرکز آمار، نرخ بیکاری کل کشور در سال گذشته برابر با ۸.۱ درصد بوده است.