رقابت میان ایالات متحده امریکا و چین دیگر صرفاً یک منازعه ژئوپلتیک کلاسیک نیست. این رقابت به سطحی عمیقتر، ساختاریتر و در عین حال نامرئیتر منتقل شده است
جوان آنلاین: رقابت میان ایالات متحده امریکا و چین دیگر صرفاً یک منازعه ژئوپلتیک کلاسیک نیست. این رقابت به سطحی عمیقتر، ساختاریتر و در عین حال نامرئیتر منتقل شده است، فناوری. اگر جنگ سرد قرن بیستم بر سر ایدئولوژی، تسلیحات هستهای و حوزههای نفوذ جغرافیایی بود، جنگ سرد قرن بیستویکم بر سر تراشهها، الگوریتمها، شبکههای ۵G، هوش مصنوعی و کنترل زنجیرههای تأمین شکل گرفته است. در این میدان تازه، نه تانکها تعیینکنندهاند و نه ناوهای هواپیمابر، بلکه کارخانههای نیمههادی، آزمایشگاههای هوش مصنوعی، زیرساختهای ابری و استانداردهای فنی هستند که موازنه قدرت را تعریف میکنند. پرسش اساسی این است که آیا جهان در حال ورود به نظمی «دوپاره» است و اگر چنین است، پیامدهای آن برای اقتصاد جهانی و کشورهای میانهحال چه خواهد بود؟
تراشهها؛ میدان نبرد نامرئی قدرت
هسته سخت رقابت واشینگتن و پکن را باید در صنعت نیمههادیها جستوجو کرد. تراشهها همان «نفت جدید» نیستند؛ آنها بیش از نفتند. از خودروهای هوشمند گرفته تا سامانههای تسلیحاتی از مراکز داده تا تلفنهای همراه، همه و همه به ریزپردازندههایی وابستهاند که در کارخانههای فوقپیشرفته تولید میشوند. دولت امریکا با تصویب قانون CHIPS تلاش کرد زنجیره تولید تراشه را به داخل خاک امریکا بازگرداند و وابستگی به شرق آسیا را کاهش دهد. همزمان، محدودیتهای صادراتی گستردهای علیه شرکتهای چینی اعمال شد تا دسترسی پکن به پیشرفتهترین تراشهها و تجهیزات ساخت آنها محدود شود. در سوی دیگر، دولت شی جینپینگ پروژه «خودکفایی فناورانه» را به یک اولویت ملی بدل کرده است که هدف کاهش وابستگی به فناوری غرب و دستیابی به استقلال در حوزههای کلیدی همچون هوش مصنوعی و نیمههادیهاست. شرکتهایی مانند NVIDIA به دلیل تولید تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی در مرکز این کشاکش قرار گرفتهاند. محدودیت فروش برخی مدلهای این شرکت به چین، نه تنها یک تصمیم تجاری، بلکه اقدامی ژئوپلتیک محسوب میشود. در سوی مقابل، شرکت چینی هوآوی که زمانی نماد جهانیشدن فناوری چینی بود با تحریمهای گسترده امریکا مواجه شد. تحریمهایی که دسترسی این شرکت به سیستمعاملها، تراشهها و بازارهای غربی را بهشدت محدود کرد، اما داستان به همینجا ختم نمیشود. شرکت تایوانی TSMC که بخش عمدهای از تراشههای پیشرفته جهان را تولید میکند به نقطهای حساس در معادله تبدیل شده است. وابستگی هم زمان امریکا و چین به تولیدات این شرکت، تایوان را به یک گره ژئوپلتیک و فناورانه بدل کرده است. گرهی که هرگونه تنش نظامی پیرامون آن میتواند اقتصاد جهانی را دچار شوک کند. در این میان، رقابت بر سر استانداردها نیز به اندازه رقابت بر سر تولید اهمیت دارد. تعیین اینکه شبکههای ۵G یا ۶G بر پایه چه فناوری و چه پروتکلی کار کنند، در واقع تعیینکننده این است که کدام کشور کنترل دادهها، امنیت سایبری و جریان اطلاعات را در اختیار خواهد داشت. بنابراین، آنچه امروز جریان دارد، صرفاً رقابت اقتصادی نیست، بلکه نبردی برای تعیین قواعد بازی آینده است.
جهانیشدن معکوس