
“یواو لیمور” تحلیلگر نظامی روزنامه اسرائیلی “اسرائیل حایوم” در یادداشتی تحت عنوان “موضوع فقط بلندپروازیهای هستهای ایران نیست، آن کشور با تمام قوا به سوی توسعه یک تهدید هوایی پیش میرود” با اذعان به دستاوردهای ایران در صنعت هوانوردی به ویژه پهپادی مینویسد: “در طول یک دهه گذشته صنعت پهپادی ایران به یک برند تجاری شناخته شده جهانی تبدیل شده است. ایران تا جایی پیش رفته که به روسیه پهپاد ارائه میدهد. ایران از سالها پیش شروع به استفاده از سامانههایی کرد که توسعه داده بود؛ چه به طور مستقیم یا از طریق نیروهای نیابتیاش. ایران از دهه ۱۹۹۰ میلادی کار بر روی ساخت مدلهای اولیه وسایل نقلیه بدون سرنشین (پهپاد) را با هدف تنوع بخشیدن به قابلیتهای نظامی خود آغاز کرد. ایرانیها تا آن زمان بر روی توسعه و تولید انواع موشکها به ویژه شهاب و راکتها در بردهای مختلف از جمله بردهای بلند تمرکز داشتند. با این وجود، ایران پس از مدتی متوجه شد که پهپاد قابلیتهای بیشتری برای آن کشور فراهم میکند. برخلاف موشکهایی که آشکارا پرواز میکنند و مشخص است از کجا پرتاب شدهاند و در اثر برخورد به کجا میرسند، یک پهپاد در ارتفاع پایین، آهسته و مخفیانه پرواز میکند و میتواند برای ماموریتهای خاص و با نشانهها و شواهد اندک مورد استفاده قرار گیرد: از جمعآوری اطلاعات گرفته تا حمله به اهداف از طریق پرتاب مهمات تا ماموریتهای انتحاری که اغلب به عنوان ماموریتهای کامیکازه شناخته میشوند. ساخت پهپادها نیز بسیار سادهتر از موشکهای دوربرد است. پهپاد در جو پرواز میکند و مبتنی بر یک موتور پیستونی ساده است و ساخت آن بسیار آسانتر از موشک میباشد.
پیشرفت تکنولوژیکی و تجربه انباشته شده همچنین این امکان را برای ایران فراهم ساخت تا برخی از فرآیندهای تولید پهپاد را با نیروهای نیابتی به اشتراک گذارد. ایران به یک ابرتوزیع کننده این قابلیتهای پیشرفته در کشورهای مختلف از جمله ابرقدرتها تبدیل شده است. روسیه به وضوح نمونه بارز این موضوع است؛ یک ابرقدرت نظامی جهانی که مجبور است از ایران کمک بگیرد تا به قابلیتهای مرتبط با پهپاد دسترسی پیدا کند. روسیه پهپادهای شاهد – ۱۳۱ و مهاجر – ۶ را از ایران تحویل گرفته است. روسیه تا به امروز حدود ۱۰۰۰ پهپاد با میانگین قیمتی ۴۰ هزار دلار بازای هر پهپاد را از ایران خریداری کرده و در آینده قصد دارد هزاران پهپاد در روسیه تولید کند؛ موضوعی است که غرب و همچنین اسرائیل را نگران میکند. ایران حتی به چین پهپاد ارائه داده و شاهد – ۱۳۶ به گل آفتابگردان – ۲۰۰ در چین تغییر نام داده و قرار است خط تولید آن در چین نیز همانند خط تولید پهپادهای ایرانی در روسیه آغاز شود. در رابطه با اسراییل این یک تغییر ویژه است.
