روانشناسان مکانیزم های دفاعی را براساس این که چقدر ابتدایی هستند طبقه بندی کرده اند. هرچه مکانیزم دفاعی ابتدایی تر باشد، برای فرد در دراز مدت کم اثرتر عمل می کند. با این حال، مکانیزم های دفاعی ابتدایی تر معمولا در کوتاه مدت موثر تر هستند.
بزرگسالانی که روش های بهتری برای مقابله با استرس یا رویدادهای آسیب زا در زندگیشان یاد نمی گیرند، اغلب به مکانیزم های دفاعی بسیار ابتدایی متوسل می شوند. اکثر مکانیزم های دفاعی کاملا ناخودآگاه هستند، یعنی بیشتر ما متوجه نمی شویم که در حال استفاده از آن ها هستیم.
برخی از انواع روان درمانی می تواند به فرد کمک کند تا از مکانیزم های دفاعی که استفاده می کند آگاه شود، بداند آن ها چقدر موثر هستند و چگونه از مکانیزم های موثرتری در آینده استفاده کند.
