۱۳۹۶/۰۸/۰۶ ۲۳:۱۱

سوال اول) ابوالکلام آزاد کیست و چه اعتقاداتی دارد؟
ابوالکلام محييالدين احمد آزاد، (۱۳۰۵-۱۳۷۹ق/۱۸۸-۱۹۵۹م)، دانشمند، محقق، سياست پيشه، خطيب، روزنامهنگار، مفسر قرآن ، اديب، صاحبْ سبکِ زبانِ اردو، همرزم گاندي و نهرو در مبارزات استقلالخواهانه ملي هند، نخستين وزير آموزش و پرورش هند پس از استقلال ، و از کساني که خواستهاند اسلام دوباره به صورت عنصري فعال درآيد.(1) گاندي او را از بزرگترين متفکران جهان و داراي مطالعات گسترده و ذهن ژرف و هوش بسيار دانسته است و ديگران همچون شبلي نعماني و جواهر لعل نهرو و پرفسور همايون کبير او را ستودهاند.(2)
آزاد تحت تاثیر انديشههاي محمد عبده و سيد جمال الدين اسد آبادی بود و روزنامهاش به نام الهلال را بر اساس مدل العروهالوثقي انتشار می داد.
ابوالکلام قائل بود که 3 نوع جنبش اصلاحطلبانه اسلامي در عصر وي وجود داشته است:
نخستينِ آنها تجددخواهي غربگرايان بود که پيروان آن شيفتگان تمدن اروپا بودند و شيوه اقتباس همهجانبه از آن را پذيرفته بودند. او سر سيد احمد خان هندی)، سلطانمحمود و فؤادپاشا (ترکيه)، محمدعلي پاشا ( مصر ) و خيرالدينپاشا (تونس) را در اين گروه جاي ميداد.
ديگري جنبش اصلاح سياسي، دفاع و احياء بود که سيدجمالالدين آن را رهبري ميکr, James. A Journey Through Persia, Armenia and Asia Minor to Constantinople, in the Years 1808 and 1809 , Vol 2, 78
17. بلوشر، ویپرت، فارسنامه، به اهتمام گای لسترانج و رینولدالن نیکلسون، کمبریج، دارالفنون، 1921م، ص236-237.
18. حسن پیرنیا، تاریخ ایران باستان، دنیای کتاب، تهران، 1375ش، چاپ اول، ج2، ص1564.
19. هردوت، تاریخ هردوت، محقق هادی هدایتی، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، تهران، 1382ش، چاپ دوم ، ج1، ص: 285.
20. همان، ج1، ص: 285-286.
21. کرزن، همان، ج2، ص108.
سوال سوم) آيا زرتشت دين الهي بوده است؟
این موضوع محل اختلاف است و مشهور اين است که دين الهي بوده است به ويژه اگر واژه مجوس را در آيه 17 سوره حج منطبق با زرتشت بدانيم. البته آنچه در آن زمان به عنوان دین زرتشت شناخته می شد مسلما به تحريف کشيده شده بود.
علامه طباطبايي در این خصوص معتقد است: «مراد از مجوس، قوم معروفى هستند كه به زرتشت گرويده اند. اين لفظ در قرآن يك بار به كار رفته است. در قرآن مجوس در صف و در رديف اهل كتاب، يعنى يهود و نصارا و در برابر مشركان قرار گرفته اند. (حج آيه 17) بنابراين، از اين آيه استفاده ميشود كه زرتشتي ها، پيروان پيامبر الهي بودند؛ امّا همانند ساير اديان، دين آنها منسوخ و كتاب آسماني آنها تحريف شد.(1)
پی نوشت:
(1)الميزان، ترجمه فارسي، ج 14، ص 532ـ 537، دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسين، قم، 1374 ش (با تلخيص(
